Συλλογή άρθρων

Νοέμβριος 28, 2010 στο 4:09 μμ | Αναρτήθηκε στις Uncategorized | Σχολιάστε

2011/03/12 – Γ. Μηλιός: Η ελληνική κρίση ως εκδοχή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και της κρίσης της ΟΝΕ

2010/12/03 – Κ.Βεργόπουλος: Η αποσύνθεση του ευρώ (Ελευθεροτυπία)

2010/12/01 – Π.Λαφαζάνης: Διευκρινήσεις σε παρερμηνείες (Ίσκρα)

2010/11/29 – Γ.Δελαστίκ: Μια λύση υπάρχει για το ευρώ (Έθνος)

2010/11/28 – Κ.Λαπαβίτσας: Η Ε/Ζ πριν την κατάρρευση (Εποχή)

2010/11/28 – Π.Λαφαζάνης: Η προοδευτική προοπτική σε σύγκρουση με την ΟΝΕ, τον ευρώ και τελικά με την ΕΕ (Έθνος)

2010/11/28 – Δ.Λάσκος: Ευρωπαϊσμός ή Διεθνισμός; Διεθνισμός βέβαια! (Εποχή)

2010/11/23 – Γ.Μηλιός: Δεν εντάσσεται στα συμφέροντα των εργαζομένων η έξοδος του ελληνικού καπιταλισμού από το ευρώ

2010/11/21 – Κ.Λαπαβίτσας: Η χώρα μπαίνει σε τροχιά αυτοκτονίας

2010/11/21 – Σ.Κουβελάκης: Ευρωπαϊσμός ή Διεθνισμός; (Εποχή)

2010/09/26 – Ε. Τσακαλώτος: Περί της στάσης πληρωμών (Αυγή)

2010/07/19 – Γ. Μηλιός: Για την κρίση και την απάντηση της αριστεράς (aformi)

2010/07/12 – Γ. Μηλιός: Οργανώνοντας τη συναίνεση στην κοινωνική αυτοκτονία (Θέσεις)

2010/04/11 – Δ. Καζάκης: Τι σημαίνει στάση πληρωμών και γιατί είναι αναγκαία (ΠΡΙΝ)

Continue Reading Συλλογή άρθρων…

Το ευρώ θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερες δοκιμασίες από ότι η Ελλάδα

Φεβρουαρίου 23, 2010 στο 9:37 πμ | Αναρτήθηκε στις Soros George | Σχολιάστε
Ετικέτες: ,

Ο Otmar Issing , ένας από τους πατέρες του ευρώ, σωστά δηλώνει την αρχή πάνω στην οποία θεμελιώθηκε το ενιαίο νόμισμα. Όπως έγραψε στους Financial Times την τελευταία εβδομάδα, το ευρώ  προορίστηκε να είναι μια νομισματική ένωση αλλά όχι μια πολιτική.  Τα συμμετέχοντα κράτη σύστησαν μια κοινή κεντρική τράπεζα αλλά αρνήθηκαν να παραδώσουν το δικαίωμα να φορολογήσουν τους πολίτες τους σε μια κοινή αρχή. Αυτή η αρχή φυλάχθηκε στη συνθήκη του Μάαστριχτ και από τότε έχει ερμηνευθεί αυστηρά από το Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο. Το ευρώ ήταν μια μοναδική και ασυνήθιστη κατασκευή της οποίας η βιωσιμότητα εξετάζεται τώρα.

Η κατασκευή είναι προφανώς ραγισμένη. Ένα πλήρως ανατραμμένο νόμισμα απαιτεί και μια κεντρική τράπεζα και ένα Θησαυροφυλάκιο. Το Θησαυροφυλάκιο  δεν χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί στο να φορολογεί τους πολίτες σε καθημερινή βάση αλλά πρέπει να είναι διαθέσιμο σε περιόδους κρίσης. Όταν το οικονομικό σύστημα είναι στον κίνδυνο, η κεντρική τράπεζα μπορεί να παρέχει τη ρευστότητα, αλλά μόνο ένα Θησαυροφυλάκιο μπορεί να αναμετρηθεί με  τα προβλήματα της φερεγγυότητας. Αυτό είναι ένα γνωστό γεγονός που θα  ‘επρέπε να είναι σαφές στο καθένα που συμμετείχε στη δημιουργία του ευρώ. Ο κ. Issing αναγνωρίζει ότι ήταν μεταξύ εκείνων που θεώρησαν ότι η «αρχική νομισματική ένωση χωρίς την ίδρυση μιας πολιτικής ένωσης έβαζε το κάρο μπροστά από το άλογο».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήρθε στο κόσμο τοποθετώντας  το κάρο πριν από το άλογο θέτοντας περιορισμένους  αλλά πολιτικά εφικτούς στόχους και χρονοδιαγράμματα, ξέροντας πολύ καλά ότι δεν θα ικανοποιούνταν και θα απαιτούσαν περαιτέρω βήματα σε εύθετο χρόνο. Αλλά για διάφορους λόγους η διαδικασία σταμάτησε σιγά-σιγά βαθμιαία. Η ΕΕ είναι τώρα κατά ένα μεγάλο μέρος παγωμένη στην παρούσα μορφή της.

Το ίδιο πράγμα ισχύει για το ευρώ. Η συντριβή του 2008 αποκάλυψε τη ρωγμή στο οικοδόμημα του, όταν οι χώρες μέλη έπρεπε να διασώσουν τα τραπεζικά συστήματά τους ανεξάρτητα. Η ελληνική κρίση χρέους έφερε τα πράγματα σε ένα αποκορύφωμα. Εάν οι χώρες μέλη δεν μπορούν να πάρουν τα επόμενα βήματα προς τα εμπρός, το ευρώ μπορεί να καταρρεύσει.

Το αρχικό οικοδόμημα του ευρώ έθεσε ως αίτημα ότι τα μέλη θα τηρούσαν συνολικά τα όρια που τέθηκαν από το Μάαστριχτ. Αλλά οι προηγούμενες ελληνικές κυβερνήσεις παραβίασαν τρομαχτικά αυτά τα όρια. Η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, που εκλέχτηκε τον περασμένο Οκτώβριο με εξουσιοδότηση να καθαρίσει το σπίτι, αποκάλυψε ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα έφθασε σε 12.7 τοις εκατό το 2009, συγκλονίζοντας μαζί τις Ευρωπαϊκές αρχές και τις αγορές.

Οι ευρωπαϊκές αρχές δέχτηκαν ένα σχέδιο που θα μείωνε το έλλειμμα βαθμιαία σε μια πρώτη δόση 4 τοις εκατό, αλλά οι αγορές δεν ήταν καθησυχασμένες. Το ασφάλιστρο κινδύνου στα ελληνικά κρατικά ομόλογα συνεχίζει να αιωρείται περίπου 3 τοις εκατό, στερώντας την Ελλάδα από ένα μεγάλο μέρος του οφέλους της ιδιότητας του μέλους της ευρωζώνης. Εάν αυτό συνεχιστεί, υπάρχει ένας πραγματικός κίνδυνος ότι η Ελλάδα μπορεί να μην είναι σε θέση να απεγκλωβιστεί από τη δυσάρεστη κατάστασή της οτιδήποτε και αν κάνει. Οι περαιτέρω περικοπές του προϋπολογισμού θα πίεσουν περαιτέρω τη οικονομική δραστηριότητα, που μειώνει τα φορολογικά έσοδα και που επιδεινώνει την αναλογία χρέους-ΑΕΠ. Δεδομένου του κινδύνου, το ασφάλιστρο κινδύνου δεν θα επανέλθει στο προηγούμενο επίπεδό του, ελλείψει της εξωτερικής βοήθειας.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από την αγορά στις ανταλλαγές πιστωτικής προεπιλογής, η οποία είναι προδιατεθειμένη υπέρ εκείνων που κερδοσκοπούν πάνω στην αποτυχία. Με την ύπαρξη μακρών ανταλλαγών πιστωτικής προεπιλογής ο κίνδυνος μειώνεται αυτόματα εάν κάνουν λάθος. Αυτό είναι το αντίθετο της πώλησης των ελλιπών αποθεμάτων, όπου κάνοντας λάθος ο κίνδυνος αυξάνεται αυτόματα. Η κερδοσκοπία στις πιστωτικές ανταλλαγές μπορεί να οδηγήσει το ασφάλιστρο κινδύνου υψηλότερα.

Αναγνωρίζοντας την ανάγκη, η τελευταία συνεδρίαση της Συνόδου Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών των υπουργών της ΕΕ δεσμεύθηκε για πρώτη φορά για «την οικονομική σταθερότητα προστασίας στην περιοχή του ευρώ συνολικά». Αλλά δεν έχουν βρεί ακόμα έναν μηχανισμό για να το πετύχουν επειδή  οι παρούσες θεσμικές ρυθμίσεις δεν τον παρέχουν  – αν και το άρθρο 123 της συνθήκης της Λισσαβόνας καθιερώνει μια νομική βάση για αυτό. Η αποτελεσματικότερη λύση θα ήταν να εκδοθούν τα από κοινού και ιδιαιτέρως εγγυημένα ευρωπαϊκά ομολογιακά δάνεια για να αναχρηματοδοτηθεί, για παράδειγμα, το 75 τοις εκατό του χρέους εφ’ όσον εκπληρώνει η Ελλάδα τους στόχους της, αφήνοντας την Αθήνα να χρηματοδοτήσει το υπόλοιπο των αναγκών της όπως καλύτερα μπορεί. Αυτό θα μείωνε σημαντικά το κόστος χρηματοδότησης και θα ήταν το αντίτιμο για την υπό όρους καταβολή των δόσεων των δανείων ενός ΔΝΤ .

Αλλά αυτό είναι πολιτικά αδύνατο αυτή τη στιγμή επειδή η Γερμανία αντιτάσσεται σθεναρά στο να χρησιμεύσει ως η βαθιά τσέπη για τους άσωτους εταίρους της. Επομένως οι προσωρινές ρυθμίσεις θα πρέπει να βρεθούν.

Η κυβέρνηση του Παπανδρέου είναι αποφασισμένη να διορθώσει τις καταχρήσεις του παρελθόντος  και απολαμβάνει αξιοπρόσεκτη δημόσια υποστήριξη. Έχουν υπάρξει μαζικές διαμαρτυρίες και αντίστασεις από τη παλιά φρουρά του  κυβερνώντος κόμματος, αλλά η κοινή γνώμη φαίνεται έτοιμη να δεχτεί την αυστηρότητα εφ’ όσον θα βλέπει την πρόοδο στη διόρθωση των δημοσιονομικών καταχρήσεων – και υπάρχει αφθονία των καταχρήσεων ώστε να επιτραπεί η πρόοδος.

Άρα η προσωρινή βοήθεια πρέπει να είναι αρκετή για την Ελλάδα, αλλά αυτό  αφήνει την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία. Από κοινού αποτελούν μια πάρα πολύ μεγάλη μερίδα της ευρωζώνης ώστε να ενισχυθεί κατά αυτόν τον τρόπο. Η επιβίωση της Ελλάδας θα αφήσει ακόμα το μέλλον του ευρώ υπό ερώτηση. Ακόμα κι αν διευθετηθεί  η τρέχουσα κρίση, τι θα γίνει με την επόμενη; Είναι σαφές αυτό που απαιτείται: πιό παρεισφρητικός έλεγχος και θεσμικές ρυθμίσεις για την υπό όρους βοήθεια. Μια καλά-οργανωμένη αγορά ευρωπαϊκού ομολογιακού δανείου θα ήταν επιθυμητή. Το ερώτημα  είναι εάν μπορεί να υπάρξει η πολιτική θέληση για αυτά τα βήματα.

Δημοσιεύτηκε στους Financial Times

Το εξωτερικό χρέος, οι ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί και ο «κλέψας του κλέψαντος»

Φεβρουαρίου 22, 2010 στο 10:11 μμ | Αναρτήθηκε στις Μαυρουδέας Σταύρος | Σχολιάστε
Ετικέτες: , ,

Από τις τελευταίες εκλογές και μετά ένα άθλιο θέατρο παίζεται σε βάρος του λαού μας. Θεατρίνοι είναι όλα τα διεθνή και εγχώρια προπαγανδιστικά και πολιτικά φερέφωνα του συστήματος. Σκηνοθέτες όμως είναι οι «αγορές» (οι πολυεθνικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί), η ΕΕ (σαν έκφραση των ισχυρότερων ευρωπαϊκών ιμπεριαλισμών) και το ελληνικό κεφάλαιο. Καθένας τους έχει δικά του ιδιαίτερα συμφέροντα και επιδιώκει να τα φορτώσει στους συν-σκηνοθέτες του. Όμως όλοι μαζί – μετά τις μεταξύ τους μικροκλεψιές – τον τελικό λογαριασμό τον στέλνουν στους εργαζόμενους της χώρας μας.

Κατ’ αρχήν οι θεατρίνοι. Όλα τα φερέφωνα του συστήματος εκεί που μας τάιζαν κουτόχορτο, «ισχυρή Ελλάδα» και αλματώδεις αυξήσεις του ΑΕΠ άλλαξαν τροπάριο και κανοναρχούν ότι «έχουμε χρεοκοπήσει», ότι τόσα χρόνια ζούμε με δανεικά χάρη στη φιλευσπλαχνία των κουτόφραγκων της ΕΕ. Σήμερα όμως ήρθε το πλήρωμα του χρόνου και κάθε κατεργάρης θα μπει στον πάγκο του. Επομένως καλούμαστε «όλοι» – δηλαδή οι κοινοί θνητοί μισθοσυντήρητοι γιατί οι «άλλοι» δεν πιάνονται πουθενά και ούτε υπάρχει η βούληση να πιαστούν – να πληρώσουμε το μάρμαρο. Η οικονομική πολιτική έχει μπει κυριολεκτικά και απροκάλυπτα υπό τον έλεγχο των Βρυξελλών με όρους που, επί της ουσίας, δεν απέχουν από τον Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο του 1898. Μάλιστα κάποια από τα πιο εξωνημένα πολιτικά και δημοσιογραφικά παπαγαλάκια δεν ντρέπονται να διαλαλούν ότι πάλι καλά που υπάρχει ο ξένος έλεγχος επικαλούμενα αντίστοιχα παραδείγματα από το πιο μαύρο παρελθόν της χώρας μας. Η αλήθεια βέβαια δεν έχει καμία σχέση με όλα αυτά τα γκαιμπελικά κατασκευάσματα.

Η ελληνική (καπιταλιστική) οικονομία είναι όντως σε κρίση τόσο λόγω της συνολικότερης οικονομικής κρίσης του συστήματος (που τα φερέφωνα του διαβεβαίωναν ότι δεν θα αγγίξει την χώρα μας) όσο και λόγω των ιδιαίτερων ελληνικών προβλημάτων. Όχι γιατί δεν παράγεται τίποτα – όπως φωνασκούν διάφοροι σχολιαστές που αυτοί πράγματι δεν παράγουν παρά αέρα κοπανιστό αλλά με πολύ ψηλές αμοιβές – αλλά γιατί η ελληνική παραγωγική δομή έχει προφανή διαρθρωτικά προβλήματα. Το βασικότερο απ’ αυτά – και αυτό που γνωρίζουν αλλά τρέμουν να ονοματίσουν οι ιθύνοντες – είναι η ένταξη στην ευρωπαϊκή ενοποίηση. Το ελληνικό κεφάλαιο προσδοκούσε από αυτή την αναβάθμιση του από τα μεσαία προς τα ανώτερα κλιμάκια της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας. Η ένταξη είχε εν τέλει σαν αποτέλεσμα την απώλεια ανταγωνιστικότητας έναντι των ευρωπαϊκών ηγεμονικών οικονομιών (σαφής απόδειξη η μετατροπή του εμπορικού ισοζυγίου από πλεονασματικό σε ελλειμματικό) και ταυτόχρονα αποδιάρθρωσε την παραγωγική δομή της «λαμπρής 20ετίας» (1950-70) του ελληνικού καπιταλισμού. Την υποβάθμιση αυτή το ελληνικό κεφάλαιο προσπάθησε να αντισταθμίσει με την στυγνή ιμπεριαλιστική οικονομική εκμετάλλευση ιδίως των Βαλκανικών οικονομιών. Αυτή, μαζί με την αύξηση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων της χώρας μας (όπου οι ντιρεκτίβες της ΕΕ έπαιξαν κρίσιμο ρόλο), πράγματι στήριξε σοβαρά την καπιταλιστική κερδοφορία. Όμως με το ξέσπασμα της κρίσης το πάρτυ τελείωσε. Οι Βαλκανικές οικονομίες είναι από τις πιο ευάλωτες στην κρίση (π.χ. Ρουμανία) και επίσης ισχυρότεροι δυτικοί ιμπεριαλισμοί πιεζόμενοι από την κρίση δεν αφήνουν πλέον ούτε κοκαλάκι για τους πιο παρακατιανούς έλληνες εταίρους τους. Μάλιστα, για να αναβαθμισθεί στην ιμπεριαλιστική αλυσίδα ο ελληνικός καπιταλισμός ουσιαστικά υπήγαγε εν πολλοίς την δημοσιονομική και νομισματική πολιτική στις επιλογές των ηγεμονικών ευρωπαϊκών οικονομιών που – καθώς έχουν άλλα δομικά χαρακτηριστικά και οικονομικούς κύκλους – δεν συνάδουν με τις ελληνικές συνθήκες. Αυτή είναι η πραγματική κρίση του «αναπτυξιακού μοντέλου» του ελληνικού καπιταλισμού και όχι κάποιες νεοφιλελεύθερες διαχειρίσεις.

Το ελληνικό αστικό κράτος για να στηρίξει οικονομικά και πολιτικά την καπιταλιστική συσσώρευση και να παρακάμψει τα διαρθρωτικά αυτά προβλήματα εκτίναξε τις δημόσιες δαπάνες όχι για τις ανάγκες των λαϊκών στρωμάτων αλλά επιδοτώντας πλουσιοπάροχα το ιδιωτικό κεφάλαιο (π.χ. οι πιο ακριβοί Ολυμπιακοί Αγώνες) και ταυτόχρονα εξαγοράζοντας με ψίχουλα νομιμοποίηση μέσω πελατειακών σχέσεων. Το αποτέλεσμα ήταν η εκτίναξη του δημόσιου χρέους το οποίο, ακριβώς λόγω των ευρωενωσιακών ρυθμίσεων προς όφελος των μεγάλων πολυεθνικών χρηματοπιστωτικών οργανισμών (π.χ. δυσκολίες στην έκδοση «λαϊκών ομολόγων»), είναι κυρίως εξωτερικό χρέος.

Και ενώ όλα αυτά πήγαιναν θεωρητικά μία χαρά ξαφνικά κηρύχθηκε ο πανικός της χρεοκοπίας. Τίποτα ψευδέστερο. Κατ’ αρχήν αν πράγματι υπάρχει κίνδυνος χρεοκοπίας κάποιων οικονομιών τότε αυτός αφορά πρώτα απ’ όλα τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, τη Βρετανία, την Ιταλία και την Ισπανία. Οι οικονομίες αυτές είναι πολύ μεγαλύτερες και πιο σημαντικές για την παγκόσμια οικονομία και επίσης κάποιων το ποσοστό χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ είναι μεγαλύτερο από το ελληνικό (π.χ. Ιαπωνία 170%, Ιταλία 113%). Άλλωστε στα πρόσφατα στοιχεία για τις ΗΠΑ υπολογίζεται ότι το έλλειμμα θα είναι περίπου 90% και ότι θα χρειασθούν πάνω από 10 χρόνια απλά για να επιστρέψει σε ελέγξιμα επίπεδα. Κανείς όμως δεν βάζει στο στόχαστρο τις οικονομίες αυτές. Άλλωστε δεν είναι η πρώτη φορά που οικονομίες εμφανίζουν τέτοια επίπεδα χρέους.

Αυτό που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι για να απαλύνουν την οικονομική κρίση οι αστικές κυβερνήσεις έριξαν μεγάλα «πακέτα» στήριξης που επιβάρυναν ιδιαίτερα τα δημόσια οικονομικά. Όμως ξέρουν και οι ίδιοι ότι δεν είναι βέβαιη η έξοδος από αυτή, ιδιαίτερα όταν τελειώσουν τα προγράμματα στήριξης. Επιπλέον, για να καλυφθεί το κόστος τους χρειάζονται ιδιαίτερα μεγάλοι μελλοντικοί ρυθμοί ανάπτυξης – πράγμα καθόλου βέβαιο. Εδώ επεμβαίνουν διάφορα ατομικά κεφάλαια που δεν διστάζουν να κερδοσκοπήσουν με το δημόσιο χρέος. Επιπλέον, οι ενδο-ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί παίζουν ένα ιδιαίτερο ρόλο στο παιχνίδι αυτό καθώς οι ισχυρότερες καπιταλιστικές οικονομίες επιδιώκουν να μετακυλήσουν τα δικά τους κόστη σε άλλους. Έτσι οι πολυεθνικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί κερδοσκοπούν σε βάρος πιο αδύνατων οικονομιών (και όχι φυσικά των ηγεμονικών ιμπεριαλιστικών οικονομιών όπου είναι οι βάσεις τους) που μπορούν εύκολα να εκβιασθούν και να δώσουν ψηλά λύτρα με την μορφή ψηλότερων επιτοκίων δανεισμού.

Το άθλιο θέατρο στην ελληνική περίπτωση αποδεικνύεται από το ότι η ίδια η Moody’s είχε προκαταβολικά αποκλείσει την περίπτωση της χρεοκοπίας αλλά και το ότι ενώ στον πρόσφατο δανεισμό το ελληνικό κράτος ζητούσε 3-5 δις ευρώ του προσφέρθηκαν (από τις ίδιες αμερικανικές, αγγλικές, γερμανικές, ιταλικές κλπ. τράπεζες που πριν φωνασκούσαν ότι θα χάσουν τα λεφτά τους) 25 δις φυσικά με το γνωστό παραφουσκωμένο επιτόκιο. Άλλωστε όλοι αυτοί, ακόμη και σε περίπτωση χρεοκοπίας, έχουν ήδη βγάλει τα λεφτά τους με το παραπάνω από τους μέχρι τώρα τόκους αλλά και από το γεγονός ότι εν πολλοίς δανείζουν χρήμα που δεν το έχουν πραγματικά (πιστωτικό χρήμα). Επιπλέον, γνωρίζουν πολύ καλά ότι η χρεοκοπία ενός κυρίαρχου κράτους είναι πολύ διαφορετική από την χρεοκοπία μίας επιχείρησης γιατί δεν μπορούν να του κατάσχουν την κρατική του υπόσταση. Στην περίπτωση αυτή οι δανειστές είναι αυτοί που θα χάσουν περισσότερο και γι’ αυτό τρέχουν αμέσως να επαναδιαπραγματευθούν το χρέος συνήθως διαγράφοντας ένα μεγάλο μέρος του. Χαρακτηριστικά, στην πρόσφατη περίπτωση της Αργεντινής από το περίπου 70% του χρέους της σε ιδιωτικούς οργανισμούς πληρώθηκε τελικά περίπου το 25% (και αφού μάλιστα χορήγησαν και άλλα δάνεια για ταμειακές διευκολύνσεις). Εξάλλου όλοι αυτοί οι διεθνείς λωποδύτες τρέμουν την ιδέα του πολιτικού ντόμινο. Ας θυμηθούμε τον πανικό τους και τις εσπευσμένες ρυθμίσεις χρεών όταν ο Φιντέλ Κάστρο κάλεσε παλιότερα τις αναπτυσσόμενες χώρες να αρνηθούν να τους πληρώσουν.

Ο άλλος συν-σκηνοθέτης είναι οι ηγεμονικοί ευρωπαϊκοί ιμπεριαλισμοί. Πρώτον, γιατί πολλοί από αυτούς τους χρηματοπιστωτικούς λωποδύτες είναι δικοί τους. Δεύτερον, γιατί έτσι αυξάνουν την ισχύ τους σε σχέση με τους υποδεέστερους ευρωπαϊκούς ιμπεριαλισμούς. Τρίτον, γιατί δεν σκοπεύουν να δώσουν ούτε δεκάρα τσακιστή για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της δική τους ευρωπαϊκής ενοποίησης αλλά μετακυλύουν το κόστος σε άλλους. Το πρόβλημα της ΕΕ είναι ότι αποτελεί μία νομισματική εμπορική ένωση πολύ διαφορετικών πραγματικών οικονομιών. Αυτή η ανισομέρεια των πραγματικών οικονομιών κάνει την ευρωζώνη ιδιαίτερα ευάλωτη σε κρίσεις που επιδρούν διαφορετικά στις διαφορετικές οικονομίες της (οι λεγόμενες «ασύμμετρες κρίσεις») και συνεπώς εντείνουν την εσωτερική της βαβέλ και βάζουν σε κίνδυνο και την εμπορική και νομισματική ενοποίηση. Για να απαλυνθεί έστω αυτό το (άλυτο) πρόβλημα θα έπρεπε οι πιο ισχυρές οικονομίες να στηρίξουν τις πιο αδύναμες. Όμως όταν νοιώθουν οι πρώτες ότι οι ίδιες κινδυνεύουν – παρά τα φληναφήματα περί εξόδου από την κρίση – τότε δεν είναι διατεθειμένες να δώσουν φράγκο για τους «πτωχούς συγγενείς» τους και αντίθετα τις πιέζουν στυγνά να συνεισφέρουν κιόλας στην δική τους κρίση.

Τελευταίος συν-σκηνοθέτης η ελληνική αστική τάξη. Γνωρίζει πολύ καλά όλα αυτά τα παιχνίδια, που σε μεγάλο βαθμό, παίζονται και σε βάρος της. Τρέμει όμως το πολιτικό και οικονομικό κόστος του να δοκιμάσει να τα αμφισβητήσει, όπως ακόμη και η Ιταλία του Μπερλουσκόνι έκανε. Πάνω απ’ όλα τρέμει την κοινωνική έκρηξη εάν αποδεχθεί ότι αυτά τα ευρωπαϊκά «χρυσά κουτάλια» που οι νέοι ΓΑΒ διαλαλούσαν όλα αυτά τα χρόνια αποδείχθηκαν τσίγκινα και τρύπια. Γι’ αυτό αποδέχεται όλους τους εκβιασμούς παρόλο ότι γνωρίζει ότι η ΕΕ δεν μπορεί να της κάνει και πολλά πράγματα. Οι περιορισμοί του Μάαστριχτ είναι ήδη ένα κουρελόχαρτο από τους ίδιους τους εισηγητές τους. Μία ελληνική χρεοκοπία απλά θα μετέφερε το πρόβλημα της ΕΕ στην Πορτογαλία ή ακόμη και στην Ισπανία και την Ιταλία, που εκεί τα πράγματα σοβαρεύουν πολύ. Αλλά το ελληνικό κεφάλαιο είναι ένας μεσαίος ιμπεριαλισμός και δεν διανοείται, υπό τις παρούσες συνθήκες, να αμφισβητήσει τους ανώτερους του. Έτσι στέλνει και αυτό με τη σειρά του την «λυπητερή» στον τελικό αποδέκτη: τους έλληνες εργαζόμενους. Είναι τραγελαφικό ότι αυτό ονομάζεται από διάφορα λεβεντόπαιδα επαϊοντες ως «εσωτερική υποτίμηση» (internal devaluation). Πρόκειται για μία αντίφαση εν τοις όροις καθώς υποτιμάς το νόμισμα σου εξωτερικά μόνο και όχι εσωτερικά. Η ερμηνεία που δίνεται είναι κυνικότατη: δραστική μείωση του εργατικού κόστους για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα.

Όμως όλο αυτό το άθλιο θέατρο σκηνοθετείται ερήμην του κοινού. Τι θα συμβεί όμως εάν το κοινό κράξει θεατρίνους και σκηνοθέτες μαζί;

7 ερωτήματα για την ελληνική κυβέρνηση

Φεβρουαρίου 22, 2010 στο 9:35 μμ | Αναρτήθηκε στις Αλαβάνος Αλέκος | 1 σχόλιο
Ετικέτες: ,

Το Σύμφωνο Σταθερότητας οδηγεί την οικονομία της χώρας με επικίνδυνες ταχύτητες σε κατάρρευση και το Κοινωνικό Κράτος σε αποδόμηση. Γι’ αυτό η ακύρωση του στην πράξη πρέπει να αποτελέσει το κέντρο της πάλης των ελλήνων εργαζομένων με την εξασφάλιση της αλληλεγγύης όλου του ευρωπαϊκού εργατικού κινήματος.

Όμως, ακόμα και μέσα στη λογική της κυβέρνησης Παπανδρέου, να κινηθεί πειθήνια μέσα στα πλαίσια του Συμφώνου Σταθερότητας, υπάρχουν σοβαρότατα ερωτήματα για την άνευ όρων παράδοση των ελληνικών ομολόγων στη βορά των επενδυτικών  Τραπεζών και των κερδοσκοπικών κεφαλαίων. Κλειδί εδώ είναι η σχέση με την Goldman Sachs και μέσω αυτής με την κερδοσκοπία. Και η μη διερεύνηση άλλων επιλογών για να εξασφαλίσουν πολύ μικρότερα επιτόκια και να  αποφευχθεί η ακραία  κρίση αξιοπιστίας  για την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας. Δύο πιθανότητες υπάρχουν. Από τη μια η κυβέρνηση προχώρησε κατευθείαν και συνειδητά στη φάκα για την οικονομία της χώρας. Και από την άλλη συνέβαλε σε ένα στημένο παιχνίδι χρεοκοπίας της Ελλάδας ώστε να δικαιολογηθεί όλη αυτή η επίθεση ενάντια στις κοινωνικές κατακτήσεις.

Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει απαντήσεις στα παρακάτω επτά ερωτήματα :

Γιατί ανέθεσε την πώληση των ομολόγων του περασμένου μήνα στην Goldman Sachs, που είναι γνωστή για τις σχέσεις της με τα hedge funds, σύμφωνα με ανακοίνωση και της ίδιας της Eurostat, που κερδοσκοπούν σε βάρος της χώρας μας και τις παράνομες πρακτικές της για τη συγκάλυψη του χρέους;

Υπήρξε συνάντηση του Gary Cohn, κεντρικού στελέχους της Goldman, με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό, και μάλιστα δύο φορές; Για ποιόν σκοπό;

Με ποια κρατικά στελέχη συναντήθηκαν πριν λίγες βδομάδες οι εκπρόσωποι του Paulson Hedge Fund, ενός από τα πιο επιθετικά funds ενάντια στα ελληνικά ομόλογα και το ευρώ, που ήρθαν στην Αθήνα συνοδευόμενοι από στελέχη της Goldman Sachs;

Γιατί νέος επικεφαλής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους ανέλαβε ο κ. Χριστοδούλου, ο οποίος είναι πρώην στέλεχος της Goldman Sachs σε θέματα Παγκοσμίων Αγορών και Παραγώγων;

Η προμήθεια των 85 εκατομμυρίων ευρώ που πήρε η Goldman Sachs για την τελευταία έκδοση των ομολόγων είναι εξασφαλισμένο ότι δεν χρησιμοποιήθηκε για την εξαγορά υψηλόβαθμων κρατικών στελεχών του οικονομικού τομέα; Μπορεί να το εγγυηθεί αυτό η κυβέρνηση;

Γιατί η κυβέρνηση ακολουθεί τη διαδικασία «Auction» με συντονιστή την Goldman Sachs και τις 21 τράπεζες που αυτή συνεργάζεται και δεν επιδιώκει την διαδικασία «Private Placement» με αναζήτηση κεφαλαίων με επιτόκια συγκρινόμενα με τα γερμανικά, χωρίς τα τεράστια spread;

Γιατί η κυβέρνηση για την προώθηση των ομολόγων δεν χρησιμοποιεί αμιγώς Κρατικές Τράπεζες της Ελλάδας ώστε να εξασφαλιστεί απέναντι στην κερδοσκοπία ιδιωτικών τραπεζών και funds;

Στάση πληρωμών τώρα

Φεβρουαρίου 21, 2010 στο 5:19 μμ | Αναρτήθηκε στις Μαρκέτος Σπύρος | Σχολιάστε
Ετικέτες: ,

Οι πρόσφατες δραματικές εξελίξεις δημιουργούν νέο πολιτικό σκηνικό και δίνουν μια πρόγευση των καταστάσεων που θα ζήσουμε τα ερχόμενα χρόνια. Ολοι αναρωτιόμαστε πώς θα αντιμετωπιστεί άμεσα η δημοσιονομική κρίση και πώς θα βγούμε μεσοπρόθεσμα από την πολύ ευρύτερη οικονομική κρίση που ήδη κλονίζει την Ευρωπαϊκή Ενωση. Θεωρώ αδύνατο να γίνουν αυτά στο πλαίσιο μιας νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Πριν από καιρό είχα υποστηρίξει ότι πρέπει να κηρυχθεί στάση πληρωμών του δημόσιου χρέους (ξεπέρασαν τα 41 δισ. ευρώ το 2009) και να γίνει αναδιαπραγμάτευσή του. Ειδάλλως θα χρειαζόταν «να περικοπούν όλες οι κοινωνικές δαπάνες και να μπει φιτίλι στη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή για να πληρωθούν κατά προτεραιότητα οι δανειστές».

Θυσίες χωρίς ορίζοντα

Οι εξελίξεις που μεσολάβησαν, δυστυχώς, επικυρώνουν αυτή την εκτίμηση. Απλώς το δημόσιο χρέος βάρυνε στο μεταξύ με άλλα 40 δισ. ευρώ, τα οποία φυσικά δεν έγιναν μισθοί και συντάξεις. Γλίστρησαν και πάλι προς τους ισχυρούς. Ο πλούτος κλείνεται στα θησαυροφυλάκια τραπεζών και μεγάλων επιχειρήσεων, ενώ τα νοικοκυριά ρίχνονται στη φτώχεια. Κάθε νεογέννητο βρίσκεται φορτωμένο με 30.000 ευρώ δημόσιο χρέος, που δεν δαπανήθηκε για χάρη του, και καλείται να δουλεύει ισόβια για να το ξεπληρώσει.

Τα επόμενα χρόνια οι οικονομικές θυσίες θα είναι αναπόφευκτες. Το ζήτημα είναι αν θα μοιραστούν και δίκαια. Θα μας κάνουν δουλοπάροικους των τραπεζιτών ή θα συνοδευτούν από θεσμικές αλλαγές ικανές να αντιστρέψουν την κοινωνική πόλωση; Μάχη αβέβαιης έκβασης, που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα.

Βασική πολιτική πραγματικότητα είναι ότι ο ελληνικός λαός είδε το κράτος να δίνει δεκάδες δισ. για να σώσει τις τράπεζες, ψήφισε την κυβέρνηση επειδή πληροφορήθηκε ότι «λεφτά υπάρχουν», και όμως καλείται τώρα σε θυσίες χωρίς ημερομηνία λήξης. Σε αυτές τις συνθήκες αποτελεί πράξη ύψιστης πολιτικής ανευθυνότητας να δοκιμαστούν ακόμη περισσότερο οι αντοχές του. Η αναδιανομή του εθνικού προϊόντος υπέρ των πλουσίων, που ζητούν οι θεσμικά ισχυροί γκουρού του νεοφιλελευθερισμού, θα εξαερώσει τη νομιμοποίηση της κυβέρνησης, ενώ υπονομεύει, παράλληλα, την πραγματική οικονομία και την ίδια τη δημοκρατία. Λύση επομένως ηθικά, πολιτικά και οικονομικά απαράδεκτη.

Καν΄ το όπως ο Βενιζέλος

Η ιστορία μάς δίνει ένα διδακτικό παράδειγμα. Το 1932, με τον ελληνικό λαό πολύ πιο αμόρφωτο και ανοργάνωτο- και λιγότερο απαιτητικό από σήμερα- ο χαρισματικός πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, που είχε πρόσφατα επανεκλεγεί σαρώνοντας τους αντιπάλους του, εξανέμισε τη δημοτικότητά του αφαιμάσσοντας την οικονομία στη λεγόμενη Μάχη της Δραχμής. Οταν τελικά κήρυξε στάση πληρωμών, έπειτα από μερικούς μήνες αντίστασης δηλαδή, ήταν πια αργά. Το κόμμα του είχε διαλυθεί, η δημοκρατία εκτροχιαστεί, με τελικούς ωφελημένους τους Γλύξμπουργκ και τον Μεταξά. Η ειρωνεία είναι ότι, στη συνέχεια, σταθεροποιήθηκαν οι ακροδεξιές κυβερνήσεις ακριβώς επειδή η ελληνική οικονομία, διαψεύδοντας τους τότε γκουρού των αγορών, σημείωσε πρωτοφανείς ρυθμούς ανόδου. Η πτώχευση ξαναζωντάνεψε την αγορά, μεταφέροντας πόρους από τα θησαυροφυλάκια των τρα πεζών στην πραγματική οικονομία, από το εξωτερικό στο εσωτερικό. Μια ιστορία που την περιγράφει ωραία ο Μαρκ Μαζάουερ.

Είναι σήμερα εφικτό αυτό που έκανε τότε ο Βενιζέλος; Ναι, είναι. Παραπάνω από 40 «πτωχεύσεις» σημειώθηκαν παγκόσμια μετά το 1970, και γενικά ωφέλησαν τις χειμαζόμενες οικονομίες. Η Ρωσία και η Αργεντινή σε τέτοιες «χρεοκοπίες» στήριξαν την υγιή οικονομική τους μεγέθυνση, με εξαιρετικούς ρυθμούς, τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία οι κίνδυνοι είναι, στη δική μας περίπτωση, μάλλον θεωρητικοί. Κυρίως ο πρόσκαιρος αποκλεισμός από τις διεθνείς χρηματαγορές, οι οποίες ωστόσο έτσι κι αλλιώς δεν μας δανείζουν, πλέον, με λογικούς όρους.

Η «πτώχευση» και το ευρώ

Είναι συμβατή η «πτώχευση» όμως με την παραμονή στο ευρώ; Ναι, είναι. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης περιορίζει τα επιτρεπόμενα ελλείμματα, αλλά αφήνει τις εθνικές κυβερνήσεις να βρουν μόνες τους το πώς θα ισοσκελίσουν τον προϋπολογισμό. Η Αθήνα αποφασίζει αν θα ρίξει το έλλειμμα κλείνοντας νοσοκομεία και σχολεία (προϋπολογισμός 2010 για την Παιδεία: 7,6 δισ. ευρώ· Υγεία και Πρόνοια: 6 δισ. ευρώ) ή αναστέλλοντας τις πληρωμές στους τραπεζίτες (προϋπολογισμός 2010 για τοκοχρεολύσια: 45 δισ. ευρώ). Δεν είναι γραμμένο πουθενά στο Σύνταγμα ότι οι υποχρεώσεις του κράτους προς τους πιστωτές υπερτερούν έναντι των ευθυνών του προς τους πολίτες. Το ποιος παίρνει τι, ψηφίζεται κάθε χρόνο εξαρχής από την εθνική αντιπροσωπεία. Είναι θέμα πολιτικής απόφασης, της Αθήνας και όχι της Φραγκφούρτης ή των Βρυξελλών, αν ο προϋπολογισμός θα σώσει το κοινωνικό κράτος ή τις τράπεζες.

Συμφέρει άραγε τους ισχυρούς της ΕΕ να μας διώξουν από το ευρώ; Κάτι τέτοιο δεν μπορούν να το κάνουν αν ισοσκελίσουμε τον προϋπολογισμό, έστω και μη πληρώνοντας τους τραπεζίτες και φορολογώντας τους πλούσιους. Ούτε θα τις συνέφερε. Θα υπονόμευαν έτσι την ισχύ και τη βιωσιμότητα του ευρώ, δίχως να αντιμετωπίσουν τις κερδοσκοπικές επιθέσεις των τραπεζών, οι οποίες αμέσως μετά θα στόχευαν την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ιταλία, το Βέλγιο και ακόμη και τη Γαλλία- χώρες όλες τους με συνολικές δανειακές ανάγκες επαχθέστερες των δικών μας.

Θαπατέρο και Παπανδρέου

Κηρύσσοντας, τώρα, στάση πληρωμών διατηρούμε εμείς τον έλεγχο της οικονομίας, προφυλάσσουμε το στοιχειώδες κοινωνικό κράτος και σώζουμε την, ατελή έστω, δημοκρατία. Σκεφτείτε μόνο τις συνέπειες αν εκχωρήσουμε στη Φραγκφούρτη τα ηνία μιας βυθισμένης σε κρίση οικονομίας, αποσταθεροποιώντας στο μεταξύ και το πολιτικό μας σύστημα, μόνο και μόνο για να ακούσουμε του χρόνου ότι η ΕΕ δεν έχει άλλα περιθώρια στήριξής μας.

Ορθά ο Θαπατέρο ανέθεσε στην αντικατασκοπία να βρει ποιοι κερδοσκοπούν ενάντια στη χώρα του. Το λιγότερο λοιπόν που πρέπει να δηλώσει ο δικός μας πρωθυπουργός, σε όσους μάς εκβιάζουν, είναι το πολιτικά έντιμο και δημοκρατικά απαραίτητο. Δηλαδή ότι εκλέχτηκε με πρόγραμμα αντίθετο, επομένως αν συνεχιστούν οι πιέσεις θα προκηρύξει νέες εκλογές, ώστε ο ελληνικός λαός να αποφασίσει με μάτια ανοιχτά. Σε αυτή την περίπτωση, υποπτεύομαι, οι λεονταρισμοί θα μειωθούν εντυπωσιακά. Γιατί η συνέχισή τους τότε, επαπειλεί αναγκαστική στάση πληρωμών μέσα σε εβδομάδες, και σύντομα ξήλωμα του ευρώ. Πράγμα που λίγες αγορές, κερδοσκόποι, τραπεζίτες θα ριψοκινδύνευαν.

Δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜΑ

Ο κ. Σπύρος Μαρκέτος είναι επίκουρος καθηγητής Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Παρατεταμένη αμηχανία γεννά παραφροσύνες… και εδώ, γελοιότητες

Φεβρουαρίου 21, 2010 στο 9:39 πμ | Αναρτήθηκε στις Λαπατσιώρας Σπύρος | Σχολιάστε
Ετικέτες: ,

Γύρω μας έχει στηθεί ένα πανηγύρι από δημοσιεύματα τα οποία θα έπρεπε να είναι μονόπρακτα σε σατυρικές επιθεωρήσεις και κωμωδίες. Πληροφορηθήκαμε, για παράδειγμα, αίφνης, ότι η ΕΥΠ, σε συνεργασία με άλλες μυστικές υπηρεσίες, βρίσκεται στο κυνήγι των ξένων κερδοσκόπων.

Πρόκειται για γελοιότητες ή για απόπειρες εθελούσιας υπαγωγής σε ομαδική παράκρουση. Πρόκειται για δραστηριότητες εταιρειών «νόμιμων» για την υπάρχουσα μορφή λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Δραστηριότητες που εξυμνήθηκαν όλα τα προηγούμενα χρόνια ότι εκφράζουν «το υγιές πνεύμα των αγορών» το οποίο εξασφαλίζει την ανάπτυξη. Τέλος, για δραστηριότητες τις οποίες νομιμοποίησαν εκ νέου οι κυβερνήσεις όλων των κρατών της Ε.Ε., των ΗΠΑ, του Καναδά…..

Αν εννοούσαν κάτι διαφορετικό και σοβαρό οι κυβερνήσεις που ξαμόλησαν, μέσω των εφημερίδων, τους μυστικούς πράκτορες τότε θα είχαν αναλάβει πολιτικές πρωτοβουλίες στην κατεύθυνση μεταρρύθμισης του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. Και σε κάθε περίπτωση θα είχαν φροντίσει να πάρουν μέτρα όπως ευρωομόλογο, λαϊκό ομόλογο, οργάνωση δημοσίου τραπεζικού συστήματος και πολλά άλλα.

Οι ελλείποντες μηχανισμοί αλληλεγγύης

Η απόφαση που πάρθηκε στην έκτακτη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. συνιστά μία τομή, η οποία δείχνει ότι το πρόβλημα στην Ευρώπη δεν είναι ειδικά οι κερδοσκόποι αλλά οι μηχανισμοί αλληλεγγύης των χωρών της και προφανώς η αρχιτεκτονική του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Το ειδικό πρόβλημα το οποίο αντιμετωπίζει η ΕΕ ως σύνολο, και το οποίο χαρακτηρίζει τις στοιχίσεις δυνάμεων γύρω από τις πιθανές λύσεις του, είναι ότι μία νομισματική ένωση χωρίς αξιόπιστους μηχανισμούς διακρατικής αλληλεγγύης και χωρίς τη δυνατότητα να ασκήσει επεκτατική δημοσιονομική πολιτική σε περιόδους ύφεσης, συνολικής ή περιφερειακής, αντιμετωπίζει δύο γενικές κατευθύνσεις για τη διαχείριση μίας οικονομικής κρίσης όπως αυτή που εξελίσσεται.

* Πρώτον, να διαλυθεί ως νομισματική ένωση (αν αυτό θα έχει τη μορφή πλήρους αυτονόμησης ή τη μορφή εξόδου μερικών κρατών από αυτή δεν μας αφορά εδώ).

* Δεύτερον, να αντιμετωπίσει κάθε χώρα τις συνέπειες της ύφεσης μόνη της, επιχειρώντας να διαμορφώσει μία εικόνα υγιών προϋπολογισμών για να μπορεί να συνεχίσει να εξυπηρετεί το χρέος της και κατά συνέπεια να ακολουθήσει πολιτικές που εντείνουν την ύφεση και το πρόβλημα.

Η σύνοδος αναίρεσε μία από τις προϋποθέσεις του παραπάνω συλλογισμού. Για πρώτη φορά, σε επίσημο επίπεδο, διακηρύχθηκε μίας μορφής αλληλεγγύη. Η διακήρυξη προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ του «συστημικού κινδύνου» (που αντιμετωπίζει η ένωση από μία γενίκευση της κρίσης χρέους σε πολλά κράτη μέλη της Ευρωζώνης) και του «ηθικού κινδύνου» (να δοθεί η δυνατότητα στις κυβερνήσεις να μην εφαρμόσουν ό, τι κρίνεται ως αναγκαίο σύμφωνα με τη λογική του ηγεμονικού μπλοκ στην Ευρώπη, επειδή οι εγχώριοι κοινωνικοπολιτικοί συσχετισμοί δεν το επιτρέπουν).

Στην αμηχανία προκύπτει και το ΔΝΤ

Αυτή η αναίρεση, προφανώς, υπόκειται στο μεταβαλλόμενο συσχετισμό δυνάμεων και στα πεδία συγκρούσεων και ανταγωνισμών στην Ε.Ε., ωστόσο πρόκειται για ένα βήμα επιβεβλημένο από τη «λογική» των πραγμάτων. Η μνημόνευση του ρόλου του ΔΝΤ στη διακήρυξη του άτυπου Συμβουλίου έχει να κάνει με το ζήτημα του «ηθικού κινδύνου». Να υπενθυμίσει, δηλαδή, ότι υπάρχει ένας εξωτερικός μηχανισμός ο οποίος μπορεί να κληθεί και ο οποίος δεν υπόκειται στους συσχετισμούς δυνάμεων που διαμορφώνονται εντός της Ε.Ε.

Ωστόσο, η ίδια η μνημόνευση του ΔΝΤ ανακυκλώνει το πρόβλημα του «συστημικού κινδύνου»: α) το ΔΝΤ δεν κόβει ευρώ, και κάθε χώρα της Ευρωζώνης, που δυνητικά θα προσφύγει σε αυτό, ευρώ χρειάζεται, β) η επίκληση του ΔΝΤ είναι μάλλον αναντίστοιχη με το πρόβλημα, εφόσον οι πολιτικές του ΔΝΤ περικοπής των δαπανών, μείωσης των μισθών, ιδιωτικοποίησης τομέων κρατικής ευθύνης, έχουν ως συμπλήρωμα μία υποτίμηση του νομίσματος, η οποία όμως δεν μπορεί να συμβεί σε κράτος μέλος της Ευρωζώνης και τέλος γ) επειδή οι πολιτικές του ΔΝΤ είναι υφεσιακές, κοινωνικά άδικες και στις περισσότερες περιπτώσεις κρίσεων αναποτελεσματικές σε σχέση με τους στόχους που επιδιώκουν.

Αυτές οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι η τομή που συνιστά αυτή η απόφαση ενέχει μία μετάθεση της απάντησης στο δίλλημα μεταξύ «συστημικού» και «ηθικού κινδύνου». Δηλαδή, δείχνει πως ό, τι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί  αμηχανία της Ευρώπης συνεχίζεται. Ωστόσο, πρόκειται για αμηχανία η οποία παράγεται από την αρτηριοσκλήρωση των πολιτικών του νεοφιλελευθερισμού.

Περιμένοντας τη λύση από το εξωτερικό (οι ΗΠΑ και η Κίνα να «τραβήξουν» την έξοδο από την κρίση) το ηγεμονικό μπλοκ εξουσίας επιμένει σε πολιτικές εκτός τόπου και χρόνου μέχρι να έρθει το «φωτεινό μέλλον» στο οποίο μπορεί να υπάρξει όπως υπήρξε – και με καλύτερους όρους. Το «μόνο» πρόβλημα είναι ότι σ’ αυτή τη φαντασίωση εμπλεκόμαστε και εμείς ως αντικείμενα άσκησης αυτών των πολιτικών.

Ακροτελεύτιο: το ζήτημα διαγραφής τμήματος, και γενικότερα επαναδιαπραγμάτευσης, του χρέους των κρατών δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, ούτε μόνο την Ευρώπη ως πολιτική πρόταση.

Ολική επαναφορά του νεοφιλελευθερισμού

Φεβρουαρίου 21, 2010 στο 9:36 πμ | Αναρτήθηκε στις Καραμεσίνη Μαρία | Σχολιάστε
Ετικέτες: ,

Συνέντευξη με την πανεπιστημιακό Μαρία Καραμεσίνη* στην Εποχή, 21/2/2010

*Όλo και προστίθενται, όλο και θα προστίθενται μέτρα. Μία αποτίμησή σου;

-Το εντυπωσιακό με τα μέτρα που μας “συνέστησε” το ECOFIN είναι ότι αφορούν όλους τους τομείς άσκησης οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, όχι μόνο τον δημοσιονομικό. Τι σχέση μπορεί να έχει η μείωση της προστασίας κατά των απολύσεων στον ιδιωτικό τομέα με το δημοσιονομικό πρόβλημα για το οποίο, υποτίθεται, μας υποδεικνύει λύσεις;

Φαίνεται, λοιπόν, ότι, με αφορμή την μείωση του δημοσίου ελλείμματος, η Ε.Ε. επιδιώκει να μας υπαγορεύσει συγκεκριμένες αλλαγές και σε τομείς που δεν έχει τυπικά καμιά θεσμική αρμοδιότητα. Ασφαλιστικό, εργασιακά, εκπαίδευση, υγεία, βρίσκονται όλα στο τραπέζι μεταξύ κοινοτικών οργάνων και ελληνικής κυβέρνησης και αναμένεται το πρώτο στραβοπάτημα στο Πρόγραμμα Σταθερότητας το Μάρτιο ή τον Μάιο για να εκβιαστούν αποφάσεις που υλοποιούν τις συστάσεις του ECOFIN. Στο μάτι του βρίσκονται και τομείς που δεν μπορεί να επηρεάσει άμεσα η κυβέρνηση π.χ. κατάργηση συλλογικών διαπραγματεύσεων στις ΔΕΚΟ και «ευελιξία» τους στον ιδιωτικό τομέα, δηλαδή κατάργηση της Εθνικής Γενικής ή των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων. Συνοπτικά, θα έλεγα ότι μας ζητείται να εφαρμόσουμε πολιτική Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, χωρίς καν ως αντάλλαγμα κάποιο πακέτο στήριξης. Αν και θεωρώ ειρωνική τη δήλωση Μεντβέντεφ που απευθυνόμενος στο Γ. Παπανδρέου είπε ότι καλύτερα θα ήταν να προσφύγει η Ελλάδα στο Δ.Ν.Τ., αυτή έχει κάποιο έδαφος.

*Ως πολιτική της ΕΕ δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Το είδαμε στην Ιρλανδία, κυοφορείται για την Ισπανία, την Πορτογαλία κ.ά. Από πού προκύπτει;

-Πρόκειται για μία πολιτική συνολικής πειθάρχησης οικονομιών με αφορμή το δημοσιονομικό «πρόβλημα», που τεχνητά διογκώνεται και προτάσσεται. Η πολιτική αυτή προσπαθεί αφενός να αποκαταστήσει τη νεοφιλελεύθερη ηγεμονία, που προσωρινά αποσταθεροποιήθηκε με πολιτικές και μέτρα κεϋνσιανής έμπνευσης που ελήφθησαν για να αντιμετωπισθεί η κρίση, αφετέρου να ολοκληρώσει το νεοφιλελεύθερο σχέδιο σε όλους τους τομείς που ως τώρα, λόγω κοινωνικών αντιστάσεων ή εθνικών ιδιαιτεροτήτων, δεν έχουν αλωθεί πλήρως από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που ασκούνται εδώ και δύο δεκαετίες.

*Έχει πέσει έξω η Ε.Ε. στην πρόβλεψή της για έξοδο από την κρίση ή επωφελείται της ευκαιρίας διότι υπό άλλες συνθήκες θα ήταν δύσκολο;

-Οι εκτιμήσεις της Επιτροπής συνεχίζουν να λένε ότι η ύφεση στην Ευρώπη πλησιάζει στο τέλος της, ενώ παράλληλα οι ηγεμονικές δυνάμεις, κεφαλαίου (χρηματιστικό, πολυεθνικό) και πολιτικές ελίτ, προσπαθούν να επωφεληθούν της ευκαιρίας των ελλειμμάτων για να εφαρμόσουν στρατηγική ολικής επαναφοράς στη κυριαρχία των «αγορών» και των δογμάτων του νεοφιλελευθερισμού. Η κρίση δημιούργησε αναστάτωση, αποδόμησε το κλειστό σύστημα της ενιαίας σκέψης. Δημιούργησε ρωγμές για το πώς μπορεί να αντιμετωπισθεί η κρίση και να μην οδηγηθούν οι καπιταλιστικές οικονομίες σε κατάρρευση τύπου ντόμινο, μάλιστα σε παγκόσμιο επίπεδο. Άνοιξε ρωγμή για μέτρα κρατικής παρέμβασης αντίθετα προς την νεοφιλελεύθερη και μονεταριστική ορθοδοξία. Πέρα από τα πακέτα διάσωσης των τραπεζών, εφαρμόστηκαν και πακέτα στήριξης των οικονομιών, που περιείχαν και μέτρα απορρόφησης των κοινωνικών κραδασμών της κρίσης. Οι μονεταριστές, στην Ε.Κ.Τ., την Επιτροπή και τα οικονομικά επιτελεία των κυβερνήσεων της Ε.Ε. (ιδίως των μεγάλων χωρών) τα αντιμετώπισαν με μεγάλη καχυποψία και ισχυρίστηκαν ότι η περαιτέρω διόγκωση του δημόσιου χρέους σε όλες τις χώρες θα προκαλέσει σύντομα άνοδο των επιτοκίων δανεισμού, που θα αποθαρρύνει τις ιδιωτικές επενδύσεις. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο που, με το που είδαν ότι υπάρχει δυνατότητα να ανακάμψουν ξανά οι οικονομίες – πρόβλεψη για την οποία αμφιβάλλουμε πολλοί – τα κοινοτικά όργανα άρχιζαν να πιέζουν προς την κατεύθυνση της επιστροφής στη δημοσιονομική πειθαρχία και την πιστή εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας. Υπάρχει, λοιπόν, μια αντεπίθεση, επανασυσπείρωση όλων των νεοφιλελεύθερων δυνάμεων στην Ευρώπη. Από την άποψη αυτή, έχει σημασία η πολιτική αλλαγή στη Γερμανία με τους φιλελεύθερους στη θέση των σοσιαλδημοκρατών στην κυβέρνηση συνασπισμού με τους χριστιανοδημοκράτες. Αυτή τη στιγμή σφίγγουν τα λουριά και σφίγγουν για όλους, όχι μόνο την Ελλάδα. Είκοσι από τις 27 χώρες της Ε.Ε. έχουν εισέλθει στη διαδικασία «υπερβολικού» ελλείμματος. Υποχρεούνται, δηλαδή, να πάρουν μέτρα και να τα ανακοινώνουν στο ECOFIN. Μιλάμε, για συντονισμένες περιοριστικές πολιτικές, όχι μόνο δημοσιονομικές, σ’ ολόκληρη την Ε.Ε. Κατόπιν τούτου, θεωρώ ότι οι εκτιμήσεις που γίνονται για αύξηση του ΑΕΠ, της απασχόλησης κ.τ.λ. για τα επόμενα χρόνια είναι εντελώς ανεδαφικές.

*Αυτή η ακραία πολιτική, υποστηρίζεται, θα σκοντάψει σε δύο ύφαλους: την ανεργία και τη διάβρωση της παραγωγικής βάσης. Ισχύει;

-Το αν θα απορροφηθούν οι κοινωνικοί κραδασμοί θα κριθεί από πολλά και δεν μπορεί να προβλεφθεί με ασφάλεια. Θα περίμενε κανείς και κοινωνικές εκρήξεις. Προς το παρόν, αυτό που βλέπουμε είναι απεργίες αποσπασματικές, χωρίς τον αναγκαίο συντονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν υπάρχει η διάσταση της συλλογικής αντίστασης. Χωρίς, όμως, πανευρωπαϊκό συντονισμό πώς να μπορέσουμε ως κοινωνικά κινήματα και πολιτική αριστερά να περισώσουμε, αν όχι να αντεπιτεθούμε, τις κατακτήσεις των προηγούμενων ετών; Αυτό που παίζεται καταρχήν είναι σε ποιο βαθμό θα υλοποιηθεί η κοινωνική οπισθοδρόμηση.

*Ο δεύτερος ύφαλος, η απώλεια μεριδίου παραγωγής σε μόνιμη βάση; Αυτή η πολιτική συμφέρει το ευρωπαϊκό βιομηχανικό κεφάλαιο;

-Είναι σαφές ότι μέσα στην κρίση λειτουργούν προϋπάρχουσες τάσεις, όπως η μεταφορά εργοστασίων σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της Ασίας. Τώρα, οι τάσεις αυτές εντείνονται π.χ. Fiat. Επίσης, η κρίση ενδέχεται να εντείνει την τάση διεύρυνσης των ελλειμμάτων του εξωτερικού εμπορικού ισοζυγίου της Ε.Ε., που ξεκίνησε το 1999. Ωστόσο δεν θα πρέπει να ξεχνούμε ότι αφενός ένας μεγάλος όγκος των εξωτερικών παραγωγικών επενδύσεων των χωρών της Ε.Ε. γίνεται εντός της Ε.Ε., στις χώρες της διεύρυνσης, ενώ η Ε.Ε. συνολικά  παραμένει ακόμα και σήμερα ο μεγαλύτερος εξαγωγικός πόλος στον κόσμο. Το μεγάλο βιομηχανικό και χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο δεν μπορεί να ιδωθούν σαν δύο ανεξάρτητες κατηγορίες απομονωμένες μεταξύ τους. Μέσα από διασταυρούμενες επενδύσεις έχουν διεισδύσει το ένα στην περιοχή του άλλου και τα συμφέροντά τους συγκλίνουν. Δεν χωρά όμως αμφιβολία ότι μεγάλες μερίδες του ευρωπαϊκού παραγωγικού κεφαλαίου – ιδιαίτερα οι μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις – θα πληγούν ιδιαίτερα από τις συντονισμένες περιοριστικές πολιτικές. Το εξωτερικό εμπόριο των χωρών της Ε.Ε. είναι σήμερα κατά 68% ενδοκοινοτικό. Αυτό σημαίνει ότι ο περιορισμός της ζήτησης σε μια χώρα επηρεάζει τις υπόλοιπες και η ύφεση διασπείρεται. Άρα οι συντονισμένες περιοριστικές πολιτικές μπορεί να είναι καταστροφικές όχι μόνο για τους εργαζομένους αλλά και για πάρα πολλές επιχειρήσεις. Όμως, οι δυνάμεις του κεφαλαίου και οι πολιτικές ελίτ ταυτόχρονα ελπίζουν ότι αυτές οι πολιτικές είναι η ευκαιρία να πετύχουν αυτό που δεν είχαν πετύχει το προηγούμενο διάστημα: την κατίσχυση τους επί των δυνάμεων της εργασίας και των κυριαρχούμενων κοινωνικών ομάδων. Η δημοσιονομική «προσαρμογή» και η κρίση που θα επακολουθήσει εκτιμάται ότι αναγκάσουν τις εργαζόμενες τάξεις της Ευρώπης, που δυστυχώς είναι απομονωμένες στα εθνικά τους σύνορα, σε υποχώρηση από τα κεκτημένα. Μ’ άλλα λόγια, με την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας εν μέσω κρίσης, ολοκληρώνεται η κατίσχυση του νεοφιλελευθερισμού στην Ευρώπη.

*Τα ίδια ζητήματα πώς τίθενται στην Ελλάδα; Η μείωση του ΑΕΠ το 2009 ήταν μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη, όπως θα συμβεί και το 2010 και το 2011. Πού πάμε;

-Πού πάμε; Με βάση την οικονομική πολιτική που προδιαγράφεται τουλάχιστον όσον αφορά τα δημοσιονομικά, τα ασφαλιστικά, την εισοδηματική πολιτική, την αναπτυξιακή πολιτική πάμε σ’ αυτό που λέμε ύφεση μακράς διάρκειας. Διότι τα μέτρα θα συνεχισθούν και θα εμβαθύνονται προοπτικά όπως προκύπτει. Εκτός και αν υπάρξουν τόσο ισχυρές κοινωνικές αντιδράσεις ή απρόβλεπτες εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αλλά η προοπτική είναι αυτή. Συμβαίνει, μετά από μια δεκαπενταετία σχετικά υψηλών ρυθμών μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας, παρά την επιβράδυνση που σημειώθηκε μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, κατά την οποία οι επενδύσεις, η παραγωγικότητα και το βιοτικό επίπεδο αυξήθηκαν ταχύτερα απ’ ότι στην Ε.Ε. κατά μέσο όρο και η ανεργία μειώθηκε, αν και οι εργασιακές σχέσεις χειροτέρευσαν. Όμως, επρόκειτο για μια ανάπτυξη που είχε πήλινα πόδια, αδυναμίες διαρθρωτικές που φάνηκαν πάρα πολύ μετά την ένταξη στο Ευρώ. Δεν άλλαξε δομές, δεν δημιούργησε ισχυρούς ανταγωνιστικούς πόλους και δεν παρήγαγε ένα μακροπρόθεσμα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης. Η δραματική και εκτεταμένη καταστροφή του περιβάλλοντος είναι μία – αλλά όχι ελάχιστη – πλευρά της έλλειψης βιωσιμότητας.

*Πώς παρά την άνοδο ανέκυψε ζήτημα βιωσιμότητας;

 -Ενώ η έκθεση των ελληνικών επιχειρήσεων στο διεθνή ανταγωνισμό και η ανατίμηση της δραχμής στην πορεία προς την ΟΝΕ επιτάχυναν τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και τους ρυθμούς ανάπτυξης της οικονομίας, ταυτόχρονα σημειωνόταν δραματική υποχώρηση της ανταγωνιστικότητας. Συγκεκριμένα είχαμε δραματική κατάρρευση του λόγου εισαγωγών/εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών. Μια μακρά πορεία επιδείνωσης η οποία έχει να κάνει με τη συναλλαγματική ισοτιμία τότε, το σκληρό ευρώ μετά, αλλά και τη συγκριτική εξέλιξη τιμών και μισθών μεταξύ της Ελλάδας και των υπόλοιπων χωρών της ευρωζώνης στη δεκαετία του 2000. Πολλές από αυτές εφάρμοσαν αντιπληθωριστικές πολιτικές και συγκράτηση των μισθολογικών αυξήσεων, με στόχο να κερδίσουν σε ανταγωνιστικότητα εις βάρος των γειτόνων τους. Η Γερμανία είναι μία από αυτές. Αντίθετα, στην Ελλάδα, η ακρίβεια λόγω πληθωρισμού κερδών επιδείνωσε την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας παραγωγής. Βέβαια η κρίση τώρα βελτιώνει το εξωτερικό ισοζύγιο της Ελλάδας, λόγω μεγαλύτερης μείωσης των εισαγωγών σε σχέση με τη μείωση των εξαγωγών, η προοπτική όμως είναι σκοτεινή. Με την οικονομική πολιτική που προαναγγέλλεται, και με μειωμένα εργαλεία άσκησης αναπτυξιακής πολιτικής εντός ΟΝΕ, δεν είναι καθόλου εύκολο να αναβαθμισθεί η παραγωγική βάση μιας χώρας.

*Σε εργασία σου παλιότερα, είχες προβλέψει αυτή την εξέλιξη της ελληνικής παραγωγικής βάσης. Να θυμίσουμε το επιχείρημα;

-Η πρόβλεψή μου ήταν πεσιμιστική, όντως, διότι εκκινούσε από το εξής: σε συνθήκες ανοιχτών αγορών, μια χώρα χαμηλής ή ενδιάμεσης ανάπτυξης και με ισχνή βιομηχανική βάση είναι σχεδόν αδύνατο να μεταπηδήσει σε κλάδους που παγκοσμίως είναι τεχνολογικά πιο αναβαθμισμένοι. Σε αυτές τις συνθήκες, η παραγωγική βάση κάθε χώρας ωθείται να επικεντρωθεί και να αναπτύξει περαιτέρω δραστηριότητες όπου έχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ενώ αποδυναμώνονται όσοι κλάδοι επιβίωναν στο παρελθόν κάτω από συνθήκες προστασίας. Όσον αφορά τη βιομηχανία, η Ελλάδα ήταν μια ενδιάμεση χώρα, χωρίς υψηλή τεχνολογία ούτε πολύ χαμηλό εργατικό κόστος. Το ίδιο ήταν και η Ισπανία και η Πορτογαλία και δεν είναι τυχαίο που σήμερα βρισκόμαστε στην ίδια θέση. Παρά τις διαφορές τους ως προς την παραγωγική εξειδίκευση με την Ελλάδα, και αυτές δεν μπόρεσαν σε συνθήκες ανοιχτών αγορών να κρατήσουν τα ανταγωνιστικά τους πλεονεκτήματα. Κατά κάποιο τρόπο, βρεθήκαμε σε μια τανάλια ανάμεσα στις πιο αναπτυγμένες χώρες της ΕΕ και τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που εντάχθηκαν αργότερα. Αυτό συνέβη και στο πλαίσιο μιας οικονομικής ολοκλήρωσης που δεν σου επιτρέπει να προστατεύσεις κλάδους, να κάνεις επιλεκτικές πολιτικές, να αξιοποιήσεις κλασικά, παραδοσιακά εργαλεία, να χρησιμοποιήσεις π.χ. τη συναλλαγματική πολιτική για να προστατεύσεις τη βιομηχανία σου ή άλλους τομείς. Με μόνο οριζόντια μέτρα πολιτικής π.χ. τεχνολογική πολιτική, είναι πάρα πολύ δύσκολο οι ενδιάμεσες χώρες να διατηρούν τα όποια ανταγωνιστικά τους πλεονεκτήματα. Εξ ου και χάνουν συνέχεια θέσεις.

*Υποστηρίχθηκε τότε ότι θα δημιουργηθούν νέοι πόλοι.

-Στην Ελλάδα συντελείται μια από-ειδίκευση της βιομηχανικής βάσης και σε τομείς όπου υπήρχαν πλεονεκτήματα π.χ. καπνός, κλωστοϋφαντουργία, ένδυση. Ενώ ταυτόχρονα δεν μπορεί να παρουσιαστούν νέοι πόλοι που να μπορούν να παίξουν το ρόλο του μοχλού που θα τραβήξει τα πράγματα σε εναλλακτικές λύσεις. Υπάρχουν, όντως, μερικοί τέτοιοι πόλοι δημιουργημένοι τα τελευταία χρόνια (υπολογιστών, ιατρικών εργαλείων κ.ά.), αλλά είναι πολύ περιορισμένου μεγέθους ως προς τη συνολική παραγωγική βάση, ώστε να μπορέσουν να αποτελέσουν εναλλακτικό αντιστάθμισμα στη συρρίκνωση της παραγωγής και της απασχόλησης που συντελείται σε άλλους κλάδους. Και στα δύο επίπεδα, παραγωγής και απασχόλησης, συνεχίζουν δυστυχώς να χάνονται οι παρτίδες στο παιχνίδι της βιομηχανίας. Ακόμη και κλάδοι όπως τα τσιμέντα, τα παράγωγα πετρελαίου κλπ. υφίστανται απώλειες ως προς το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα. Η μελλοντική πορεία της οικονομίας και της εξωτερικής της ισορροπίας εξαρτάται όλο και περισσότερο από το πώς τα πάνε ο τουρισμός και η ναυτιλία. Ο τουρισμός παρουσιάζει σημάδια κόπωσης, προβλήματα διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας και περιβαλλοντικές επιπτώσεις που μόλις πρόσφατα άρχισαν να μας απασχολούν, ενώ η ναυτιλία καλύπτει μεγάλο μέρος του εμπορικού ελλείμματος αλλά δεν παράγει θέσεις απασχόλησης.

*Αυτό, πώς θα μπορούσε να μην συμβεί;

-Όταν μπαίνει η αριστερά στα ζητήματα της παραγωγής μπορεί να κάνει καλές προτάσεις, αλλά συχνά είναι «επί χάρτου». Στην πραγματικότητα βρίσκεται σε ένα είδος «αμηχανίας». Διότι ποιος οργανώνει την παραγωγή; Το κεφάλαιο. Οπότε, κάνει τις προτάσεις της για το δέον αλλά κάποιες απ’ αυτές, για τα δικά του συμφέροντα, το κεφάλαιο τις ακυρώνει στην πράξη. Άρα στην αριστερά πρέπει να μας ενδιαφέρει ποια θα είναι τα υποκείμενα που θα υλοποιήσουν αυτά τα οποία λέμε. Για να επανέλθουμε σ’ αυτό που λέγαμε πριν, νομίζω ότι σε συνθήκες ανοικτών αγορών χωρίς τα κλασικά εργαλεία βιομηχανικής πολιτικής είναι πάρα πολύ δύσκολο για την Ελλάδα, ακόμη και αν μια παραγωγική συμμαχία το επιθυμούσε να επανακτήσει θέσεις που έχουν χαθεί. Θέλω να πω ότι, στην Ευρώπη, αν δεν έχουμε πολιτικές που να αμβλύνουν τις διαφορές μεταξύ των χωρών με εξωτερικά ελλείμματα και αυτών που παρουσιάζουν πλεονάσματα, δεν μπορούμε να φιλοδοξούμε να επαναφέρουμε τα πράγματα στην προηγούμενη κατάσταση.

*Ποιες οι προβλέψεις σου για την πορεία της απασχόλησης στην Ελλάδα;

-Δεν είναι εύκολο να το προβλέψεις. Γνωρίζω όμως ότι σε έτος, όπως το 2009, που η ύφεση δεν ήταν τόσο μεγάλη όπως αλλού είχαμε αύξηση της ανεργίας κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες. Είναι πάρα πολύ. Η ελαστικότητα της απασχόλησης ως προς τη μείωση της παραγωγής ήταν πάρα πολύ υψηλή, από τις υψηλότερες στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει δύο πράγματα. Πρώτον, ότι υπήρξε μια ευκολία απολύσεων, ιδίως στις μικρές επιχειρήσεις και παρά το τυπικό προστατευτικό θεσμικό πλαίσιο. Έχουμε πολύ εκτεταμένη αδήλωτη εργασία, εργασία με μπλοκάκια κτλ. που δίνει στις επιχειρήσεις περιθώρια να απολύουν γρήγορα και χωρίς κόστος. Δεύτερον, οι πολιτικές απασχόλησης που εφάρμοσε η προηγούμενη κυβέρνηση ήταν, σε σχέση με αυτές που ακολουθούν άλλες χώρες, πενιχρές, αστείες θα λέγαμε.

*Η κρίση πώς επηρέασε τον τομέα των εργασιακών σχέσεων, των συνθηκών εργασίας στην ΕΕ;

-Οι διάφορες χώρες αντέδρασαν με διαφορετικό τρόπο. Μια ομάδα χωρών, που προέβλεπε η νομοθεσία τους καθεστώς διαθεσιμότητας όπως η Γαλλία, το Βέλγιο, η Ιταλία – η Ιταλία είχε 1,5 εκατομμύριο εργαζόμενους σε καθεστώς διαθεσιμότητας, σε ένα ταμείο που υπάρχει για τις αναδιαρθρώσεις – αντιμετώπισαν το πρόβλημα με αυτόν τον τρόπο. Και στην Ελλάδα εφαρμόστηκε –περιορισμένα– αυτός ο θεσμός. Άλλες χώρες, όπως Γερμανία και η Αυστρία, που παρουσίασαν μηδενική αύξηση της ανεργίας, χρησιμοποίησαν σε πολύ μεγάλη έκταση την επιδότηση σχημάτων μειωμένου χρόνου εργασίας. Τις μιμήθηκαν η Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία, Τσεχία. Αποζημιώνουν, δηλαδή, ένα μέρος των απωλειών των εργαζομένων από τη μείωση των ωρών εργασίας. Να ξέρουμε όμως ότι όλα αυτά τα μέτρα που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν την ανεργία συνεπάγονται μειώσεις του μισθού των εργαζομένων. Μία άλλη ομάδα χωρών, όπως η Ελλάδα, δεν πήρε ουσιαστικά μέτρα αναχαίτισης της επίδρασης της κρίσης στην απασχόληση.

*Τι σχεδιάζεται στη συνέχεια; Η κρίση διαρκεί.

-Η κυρίαρχη άποψη στην Ε.Ε. αυτή τη στιγμή είναι ότι όλα τα μέτρα συγκράτησης των απολύσεων μέσω επιδότησης των εργαζόμενων σε διαθεσιμότητα ή με μειωμένο ωράριο, ήταν μία προσωρινή παρένθεση που θα πρέπει να κλείσει. Οι κυοφορούμενες αποφάσεις σχετικά με την πολιτική απασχόλησης στην Ε.Ε. λένε ότι τα μέτρα αυτά ήταν προσωρινά, δεν μπορούν να συνεχίσουν γιατί έχουν πολύ μεγάλες επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά και πρέπει να συνεχίσουμε ‘με τον παλιό καλό τρόπο’. Οι προτάσεις, δηλαδή που γίνονται ως διάδοχο πλαίσιο αυτού της Λισαβόνας, για το κομμάτι της απασχόλησης, είναι κατάρτιση των ανέργων και προώθηση της flexicurity (ευελιξία με ασφάλεια). Πώς αυξάνονται οι θέσεις εργασίας στην οικονομία σύμφωνα με αυτήν την άποψη; Με τη μεγαλύτερη ευελιξία της αγοράς εργασίας. Τι φταίει για την ανεργία; Οι άκαμπτες εργασιακές σχέσεις (τα κεκτημένα των εργαζομένων) και η αδυναμία των ανέργων να καταλάβουν τις υπάρχουσες θέσεις εργασίας γιατί δεν έχουν τις αντίστοιχες δεξιότητες! «Ολική επαναφορά» στο πεδίο της πολιτικής απασχόλησης σημαίνει εμμονή στις πολιτικές κατάρτισης και περαιτέρω απορρύθμισης των εργασιακών σχέσεων.

*Θα παρθούν και πρόσθετα θεσμικά μέτρα για να υλοποιηθεί αυτή η κατεύθυνση;

-Τα συγκεκριμένα μέτρα που πρότεινε το Ecofin στην Ελλάδα είναι απολύτως στη λογική της ευελιξίας. Ευελιξία στις απολύσεις, ευελιξία στη διαμόρφωση του ύψους των μισθών μέσα από την αποκέντρωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και «ευελιξία», δηλαδή πάγωμα των μισθών, σε ΔΕΚΟ, δημόσιο κ.τ.λ. Αυτό είναι το δόγμα που βλέπουμε αυτή τη στιγμή να προτείνεται και βρίσκεται κυριολεκτικά προ των πυλών. Αλλά γενικότερα, η τελευταία συνεδρίαση του Ecofin έδωσε την άποψη των υπουργών Οικονομικών των κυβερνήσεων της Ε.Ε. στα θέματα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση για τη μετά τη Λισαβόνα περίοδο και ζήτησε τα όποια μέτρα πολιτικής απασχόλησης να μην εμποδίζουν τη δημοσιονομική πειθαρχία.

*Ποιό είναι το γενικό συμπέρασμα από τα παραπάνω;

-Στην αρχή της κρίσης ο νεοφιλελευθερισμός υπέστη έναν αρχικό κλονισμό, λόγω της αποσταθεροποίησης που επέφερε στο καπιταλιστικό σύστημα. Γι’ αυτό και έκανε παραχωρήσεις σε μέτρα τα οποία δεν ήταν στη φιλοσοφία του. Αυτή τη στιγμή ανασυντάσσεται και συγχρόνως εκμεταλλεύεται μια κρίση που δεν ήθελε, αλλά προκάλεσε, για να επιτύχει την ολοκληρωτική του επικράτηση. Το ζήτημα τώρα είναι ποια θα είναι η απάντηση από την πλευρά των εργαζομένων και των κυριαρχούμενων κοινωνικών ομάδων και με ποιο εναλλακτικό σχέδιο για την Ευρώπη και για κάθε χώρα θα ανασυντάξει η αριστερά τις δυνάμεις της, θα δώσει ελπίδα και θα συσπειρώσει ευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις σε μια προοδευτική προοπτική εξόδου από την κρίση.

* Η Μαρία Καραμεσίνη διδάσκει Οικονομικά στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Κραδασμοί στο οικοδόμημα της Ε.Ε. από τις «αλχημείες» της Goldman Sachs

Φεβρουαρίου 20, 2010 στο 10:53 μμ | Αναρτήθηκε στις Μαύρος Γιώργος | Σχολιάστε
Ετικέτες: ,

Μετά το πιστωτικό «τσουνάμι» που έφερε την παγκόσμια οικονομία στο χείλος του γκρεμού, η Goldman Sachs αναδεικνύεται πρωταγωνιστής σε μια ακόμα διεθνή οικονομική κρίση, αυτή τη φορά στην καρδιά της Ευρώπης: Η αποκάλυψη ότι η Ελλάδα χρησιμοποίησε παράγωγα του αμερικανικού επενδυτικού οίκου για να εμφανίσει μειωμένο το χρέος της έπληξε ακόμα περισσότερο την ήδη λαβωμένη αξιοπιστία τόσο της ίδιας όσο και του ευρώ, δίνοντας τροφή στα κερδοσκοπικά παιχνίδια των αγορών γύρω από την πιθανότητα μιας πτώχευσης εντός της Ευρωζώνης.

Ο ρόλος της Goldman καθίσταται ακόμα πιο σκοτεινός καθότι όχι μόνο βοήθησε αλλά ενδεχομένως και να ενθάρρυνε την Αθήνα να παρακάμψει με νόμιμο τρόπο τους όρους συμμετοχής της στην Ευρωζώνη.

Σταθερότητα

Με άλλα λόγια ενδέχεται να μην είναι απλός συμμέτοχος αλλά και πιθανός «ηθικός αυτουργός» ενεργειών που υπονομεύουν τη σταθερότητα της Ευρωζώνης αλλά και ολόκληρου του παγκόσμιου χρηματοοικονομικού συστήματος. Ειδικά αν αποδειχθεί ότι από το «καλάθι» της Goldman δεν ψώνισε μόνο η ελληνική αλλά και άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

«Ενας διεφθαρμένος χρηματιστής αρκεί για να γκρεμίσει μια τράπεζα. Μια διεφθαρμένη τράπεζα αρκεί για να γκρεμίσει το διεθνές χρηματοοικονομικό σύστημα», σχολιάζει για την Goldman Sachs με καυστικό τρόπο ο τέως επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και νυν καθηγητής στο περίφημο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) Σάιμον Τζόνσον.

Ο τελευταίος εξαπέλυσε αυτήν την εβδομάδα σκληρή επίθεση κατά της Goldman Sachs, καταγγέλλοντας ότι δρα επί σειρά ετών ανεξέλεγκτα και υπό την ανοχή αν όχι συνενοχή των αρχών εκατέρωθεν του Ατλαντικού. Κι αν στις ΗΠΑ η ευνοϊκή μεταχείριση της Goldman είναι μάλλον αναμενόμενη, δεδομένου ότι Λευκός Οίκος και κεντρική τράπεζα (Fed) βρίθουν από πρώην στελέχη του αμερικανικού οίκου (ενδεικτικό παράδειγμα ο τέως υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Χανκ Πόλσον, που διετέλεσε διευθύνων σύμβουλος της Goldman), στην Ευρώπη προκαλεί απορίες.

Τα πλοκάμια στην ΕΚΤ

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Γερμανού Ότμαρ Ίσινγκ, τέως αξιωματούχου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο οποίος, μάλιστα, είχε τη φήμη «γερακιού», δηλαδή ένθερμου υποστηρικτή αυστηρών πολιτικών όσον αφορά τη δραστηριότητα των τραπεζών και τη χάραξη της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής. Ο τελευταίος παρέδωσε μαθήματα ηθικής στην Αθήνα μέσα από άρθρο του στους Financial Times, απορρίπτοντας κατηγορηματικά κάθε ιδέα διάσωσης της Ελλάδας από τους Ευρωπαίους εταίρους της, διότι -όπως χαρακτηριστικά έγραψε- η παροχή οικονομικής βοήθειας σε χώρες «που παραβίασαν τους όρους συμμετοχής τους στην Ευρωζώνη θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα στην αξιοπιστία της». Περιέργως πως, όμως, ο ηθικολόγος κ. Ίσινγκ αμέλησε στο άρθρο του να αναφέρει ότι ο ίδιος είναι σήμερα σύμβουλος στην Goldman Sachs, την επενδυτική τράπεζα που συνέργησε στο «λίφτινγκ» του ελληνικού χρέους.

Δεδομένου ότι όταν έγινε η συναλλαγή Αθήνας – Goldman, το 2001, ο κ. Ίσινγκ είχε σημαντικό ρόλο στην ΕΚΤ, η σημερινή του ιδιότητα προκαλεί εύλογα ερωτηματικά. Το ίδιο και το παρελθόν του Μάριο Ντράγκι, νυν διοικητή της κεντρικής τράπεζας της Ιταλίας και αυτομάτως αξιωματούχου της ΕΚΤ, ως πρώην στελέχου της Goldman Sachs. O κ. Ντράγκι έσπευσε να δηλώσει ότι προσελήφθη στην Goldman το 2002, μετά τη συναλλαγή Αθήνας – Goldman. Άραγε, όμως, ούτε εκείνος ούτε ο κ. Ίσινγκ γνώριζαν για τη συναλλαγή από το 2002 και μετά;

Αυτό, όμως, δεν είναι το μοναδικό ερώτημα που χρήζει απάντησης: Αντλώντας από τη μοναδική του εμπειρία σε θέματα διαφθοράς χάρη στη θητεία του στο ΔΝΤ, ο κ. Τζόνσον θέτει μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα:

Ποιες κυβερνήσεις έχουν συνεργαστεί με την Goldman και σε ποια βάση την τελευταία δεκαετία;

Ποιες συναλλαγές έχει εξυπηρετήσει η Goldman και πώς έχουν επηρεάσει την στατιστική απεικόνιση του χρέους ευρωπαϊκών κυβερνήσεων; Όλες οι σχετικές συναλλαγές πριν και μετά την κυκλοφορία του ευρώ θα πρέπει να εξεταστούν εξονυχιστικά.

Προφίλ

Σε ποιο βαθμό η Goldman έχει «βοηθήσει» χώρες κυρίως της πρώην Ανατολικής Ευρώπης, που φιλοδοξούν να ενταχθούν στην Ευρωζώνη, να «βελτιώσουν» το δημοσιονομικό τους προφίλ;

Ποιο τελικά είναι το ακριβές μέγεθος του χρέους της Ελλάδας κι άλλων χωρών της Ευρωζώνης; Αν δεν γίνει γνωστό, δεν είναι εφικτή η σύνταξη ενός αποτελεσματικού σχεδίου για τη διάσωσή τους.

Υπάρχουν χώρες εκτός Ευρωζώνης, όπως η Βρετανία και η Ελβετία, που έχουν «βοηθηθεί» με τον ίδιο τρόπο όπως η Ελλάδα;

Έχει η Goldman «εξυμνήσει» τα δημοσιονομικά της Ελλάδας κι άλλων χωρών για να πουλήσει ομόλογά τους, αποκρύπτοντας από τους πελάτες της τα πραγματικά επίπεδα κινδύνου γύρω από τις χώρες αυτές; Ποια είναι η έκταση του χαρτοφυλακίου της Goldman σε ομόλογα τέτοιων χωρών;

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Goldman έχει δομήσει αντίστοιχες συναλλαγές για τον ιδιωτικό τομέα, επιτρέποντας σε εταιρείες να αποκρύπτουν το πραγματικό μέγεθος του χρέους τους;

Ήταν ενήμερες οι εποπτικές αρχές των ΗΠΑ (Fed, Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς) για τις δραστηριότητας της Goldman στην Ελλάδα και στην Ευρωζώνη εν γένει; Συναινούν σε δραστηριότητες που υπονομεύουν την ακεραιότητα της Ε.Ε.;

Πού ήταν η ΕΚΤ όταν όλα αυτά συνέβαιναν; Μήπως η ΕΚΤ έχει γοητευθεί επικινδύνως από τις «τεχνικές» της νέας Wall Street;

Και ένα ρητορικό ερώτημα: Υπήρχε έστω και ένας υπεύθυνος αξιωματούχος που να πίστευε ότι η Goldman παρήγαγε στ’ αλήθεια κάποιου είδους χρηματοοικονομική καινοτομία που ενισχύει την παραγωγικότητα κι όχι μια εκλεπτυσμένη μορφή απάτης;

Μια πρώτη απάντηση έδωσε πριν από λίγες ημέρες η καγκελάριος της Γερμανίας, Αγκελα Μέρκελ: «Θα είναι σκάνδαλο αν αποδειχτεί ότι οι τράπεζες που μας έφεραν στο χείλος του γκρεμού συνέβαλαν στην παραποίηση δημοσιονομικών στατιστικών (σ.σ. χωρών-μελών της Ευρωζώνης)»…

Παπανδρέου προς Μέρκελ: «Aν προτιμάτε έτσι, θα μιλάτε με άλλη κυβέρνηση…»

Φεβρουαρίου 20, 2010 στο 10:35 μμ | Αναρτήθηκε στις Τσαχάκης Κώστας | Σχολιάστε
Ετικέτες:

Παρόλο που έχει ένα βαθμό υπερβολής στην παρουσίαση του Γ. Παπανδρέου ως Α. Παπανδρέου το παρακάτω άρθρο δίνει τον τόνο του τι συνέβη από το Συμβούλιο Κορυφής μέχρι το Eurogroup.

«Εχουμε δημοκρατία. Kαι στη δημοκρατία ακόμη και σε έκτακτες περιστάσεις πρέπει να εξασφαλιστεί η συμφωνία ή τουλάχιστον η ανοχή των πολιτών για να ληφθούν πρόσθετα μέτρα, ώστε να υλοποιηθούν. Eκτός κι αν προτιμάτε σε δύο με τρεις μήνες να συζητάτε με μία άλλη κυβέρνηση και με έναν άλλο πρωθυπουργό».

Tην απάντηση αυτή φέρεται να έδωσε ο Γιώργος Παπανδρέου στην Άγκελα Mέρκελ στη Σύνοδο Kορυφής εμφανώς ενοχλημένος από την πρωτόγνωρη εμμονή της να παρθούν… εδώ και τώρα σκληρά μέτρα για την άμεση ενίσχυση των εσόδων του ελληνικού προϋπολογισμού…

H όξυνση δημιουργήθηκε όχι γιατί ο Eλληνας πρωθυπουργός ήταν αρνητικός -άλλωστε δημόσια έχει δηλώσει πως θα κάνουμε ό,τι χρειαστεί- αλλά γιατί οι ενστάσεις της Γερμανίδας Kαγκελαρίου είχαν χαρακτήρα υπαγόρευσης. H Γερμανίδα Kαγκελάριος κατά την διάρκεια μίας θυελλώδους συζήτησης ήταν υπέρ του δέοντος πιεστική επικεντρώνοντας την κριτική της στο τεράστιο έλλειμμα αξιοπιστίας της Eλλάδας.

Πρόταση

Mάλιστα ήταν αυτή που έριξε για πρώτη φορά στο τραπέζι την πρόταση η μείωση του ελλείμματος μέσα στο 2010 να φθάσει το 5,25% και όχι το 4% όπως προβλέπεται στο Πρόγραμμα Σταθερότητας. Xρειάστηκε δε η παρέμβαση του Γάλλου προέδρου Σαρκοζί αφενός για να εκτονωθεί η κατάσταση και αφετέρου για να διασφαλιστεί η πολιτική στήριξη της Eλλάδας. Γενικώς οι παρεμβάσεις του Σαρκοζί ήταν λυτρωτικές για την ελληνική πλευρά και σε αυτό -πέραν των συμφερόντων της Γαλλίας που τα διαφοροποιούν από τα γερμανικά- συνετέλεσαν οι εκτενείς συναντήσεις που είχε την προηγούμενη μέρα στο Παρίσι με τον Eλληνα πρωθυπουργό.

Παρότι όμως με την ολοκλήρωση της Συνόδου ανακοινώθηκε ότι το σχέδιο οικονομικής στήριξης θα αναλύονταν στις λεπτομέρειές του σε Eurogroup και EcoFin, λίγες ημέρες αργότερα επήλθε η απόλυτη ανατροπή.

Tόσο στο Eurogroup όσο και στο EcoFin πέρασε η γερμανική γραμμή και απλά ο επίτροπος Όλι Pεν αρκέστηκε σε μία γενικόλογη δήλωση δια του εκπροσώπου του, σύμφωνα με την οποία «αν κριθεί αναγκαίο, η Eπιτροπή έχει τα εργαλεία και τους μηχανισμούς για τη διασφάλιση της σταθερότητας στην Eυρωζώνη». Kαι στις δύο συνεδριάσεις το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: «Πάρτε έκτακτα μέτρα τώρα, μέτρα που θα αποδώσουν άμεσα». Όπως, για παράδειγμα, η κατάργηση του 14ου μισθού που εκ των προτέρων είναι γνωστό – σε αντίθεση με τα φορολογικά μέτρα πόσο θα αποδώσει. Όσο για το σχέδιο οικονομικής στήριξης, αυτό θα έλθει στη συνέχεια και εφόσον κριθεί αναγκαίο. H επίθεση που δέχθηκε επί διήμερο στις Bρυξέλλες ο Έλληνας υπουργός Oικονομικών και οι συνεργάτες του ήταν καταιγιστική. «Δεν επρόκειτο απλά για πιέσεις προς την κατεύθυνση της λήψης πρόσθετων μέτρων αλλά για ομαδικά πυρά. Tο κλίμα ήταν πρωτόγνωρο, ξεκάθαρα εχθρικό», μας είπε μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας.

Στα… ψιλά

Eκεί δε που στην κυριολεξία πάγωσαν ήταν όταν αντελήφθησαν πως η εκφρασμένη πρόθεση στη Σύνοδο Kορυφής για εξειδίκευση στο Eurogroup των παραμέτρων του σχεδίου στήριξης της Eλλάδας πέρασε στα …ψιλά. Για ακόμη μία φορά η στήριξη ήταν απλά λεκτική. Kαι δεν ήταν μόνο αυτά. H συζήτηση επανήλθε γύρω από το θέμα της απόδοσης ευθυνών για τα Greek statistics και τον απόλυτο δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Kοινοτικοί αξιωματούχοι θυμήθηκαν την προτροπή του Oλλανδού υπουργού Oικονομικών Mπος Bουτέρ «να συλληφθούν οι ένοχοι» στο EcoFin του Nοεμβρίου και ζήτησαν να αποδοθούν ευθύνες. H πίεση ήταν τέτοια, που μάλιστα κάποιοι τη συνδέουν άμεσα με την απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει στη σύσταση εξεταστικής επιτροπής.

Σενάρια

Tο ασφυκτικό πρέσινγκ και η απαίτηση για πρόσθετες διορθωτικές κινήσεις στο ΠΣA προκάλεσαν προβληματισμό στην ελληνική κυβέρνηση. Aυτό που λέγεται στο Mέγαρο Mαξίμου είναι πως μας αφαιρούν ακόμη και το δικαίωμα να κριθούμε για τις πολιτικές που έχουμε εξαγγείλει. H δυσαρέσκεια μετουσιώθηκε σε μία κίνηση αντιπερισπασμού μέσω των σεναρίων για στροφή της Eλλάδας προς το ΔNT. Kίνηση που θα χτύπαγε καμπανάκια στις Bρυξέλλες και θα καταρράκωνε το πρεστίζ της EE. Eπί του παρόντος η προσφυγή στο ΔNT έχει απλά τη μορφή τακτικού ελιγμού.

Ευάλωτες οι ελληνικές επιχειρήσεις

H άκαμπτη γερμανική γραμμή έχει υιοθετηθεί πλήρως στους κόλπους της Eυρωζώνης. H Γερμανία στοχεύει στη ενίσχυση του πολιτικού και οικονομικού της ρόλου στις χώρες του Nότου, αλλά θέλει να το κάνει με τον δικό της τρόπο. Yψηλόβαθμο κυβερνητικό στέλεχος εκτιμά ότι πρώτα θα σπρώξουν την Eλλάδα σε οικονομική ασφυξία και μακροχρόνια ύφεση μέσω των μέτρων που προτείνουν και στη συνέχεια, εφόσον προκύψει πρόβλημα δανεισμού, θα μας … σώσουν. Eπίσης πιστεύει ότι γερμανικά κεφάλαια εποφθαλμιούν μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις (τράπεζες και ό,τι απέμεινε από τον OTE), τις οποίες όμως εν μέσω αυτής της κατάστασης θα επιδιώξουν να αποκτήσουν έναντι πινακίου φακής.

Bέβαια δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η καγκελάριος Mέρκελ στο εσωτερικό, καθώς ακόμη και στον κυβερνητικό συνασπισμό είναι έντονες οι αντιδράσεις για ενδεχόμενη οικονομική βοήθεια προς την Eλλάδα. Άλλωστε και το 70% της γερμανικής κοινής γνώμης τάσσεται κατά της βοήθειας προς τη χώρα μας.

Στο πλευρό της Γερμανίας είναι ο Γάλλος Z. K. Tρισέ επικεφαλής της Eυρωπαϊκής Kεντρικής Tράπεζας. Πέρα από τον παραδοσιακό δογματισμό της EKT στην τήρηση του Συμφώνου Σταθερότητας με θρησκευτική ευλάβεια, ο κ. Tρισέ έχει ενοχληθεί σφόδρα από τη στάση της υπουργού Oικονομίας κ. Λ. Kατσέλη. Πιστεύει ότι τον αγνόησε παρά την προειδοποίηση του κ. Προβόπουλου και παράλληλα εκτιμά ότι δημιούργησε προβλήματα στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα.Bέβαια τη στάση της υπουργού Oικονομίας τη… χρεώνει στην ελληνική κυβέρνηση. Δεν είναι τυχαίο πως στη Σύνοδο Kορυφής είχε μιλήσει ξεκάθαρα για ανεπαρκές Πρόγραμμα Σταθερότητας και ότι μαζί με τον Όλι Pεν συντάχθηκαν με την πρόταση Mέρκελ και στο EcoFin ζήτησαν επίμονα η μείωση του ελλείμματος να είναι 5,25% και όχι 4%, πρόταση που τελικά δεν υιοθετήθηκε από το συμβούλιο των υπουργών Oικονομίας. O κ. Pεν πήρε το βάπτισμα του πυρός ως επίτροπος Nομισματικών Yποθέσεων αντιμετωπίζοντας το ελληνικό πρόβλημα. Σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελε να του αποδοθεί η μομφή που απέδωσε επί της ουσίας ο κ. Παπανδρέου στον προκάτοχο του X. Aλμούνια ότι γνώριζε το «ελληνικό πρόβλημα» και δεν έκανε το παραμικρό. Έτσι κρατά κι αυτός σκληρή στάση απέναντι στην Eλλάδα .

Αντιφάσεις

Έτσι με την ολοκλήρωση του EcoFin παρουσιάστηκε το οξύμωρο να ζητούν από την Eλλάδα φορτικά και χωρίς βέβαια να τις δίνουν το δικαίωμα να αρνηθεί πρόσθετα μέτρα περί των 2,5 δισ. ευρώ, όταν ένα μήνα πριν, κατά την παρουσίαση του ΠΣA, είχαν κάνει μόνο χλιαρές συστάσεις για την ανάγκη πρόσθετων μέτρων. Kαι, βέβαια, παραβλέποντας πως μέτρα με υψηλό πολιτικό κόστος και πέραν του ΠΣA ανακοινώθηκαν από τον ίδιο τον πρωθυπουργό («πάγωμα» μισθών, αύξηση Eιδικού Φόρου Bενζίνης για έσοδα πάνω από 1 δισ. ευρώ) σε μία προσπάθεια να ελαχιστοποιηθεί το ρίσκο επίτευξης των στόχων του Προγράμματος.

Oι μετριοπαθείς δηλώσεις (11 Φεβρουαρίου)

Aγκελα Mέρκελ // καγκελάριος Γερμανίας

«H Eλλάδα είναι τμήμα της Eυρωπαϊκής Ένωσης. Δεν θα αφεθεί μόνη της, αλλά υπάρχουν κανόνες και σ’ αυτούς τους κανόνες πρέπει να εμμένουμε. Kαλούμε την κυβέρνηση να εφαρμόσει με αυστηρότητα και αποφασιστικότητα την απόφαση που πήραμε, η οποία τη δεσμεύει».

Nικολά Σαρκοζί // πρόεδρος Γαλλίας

«H δέσμευση που ανέλαβε η Eλλάδα να μειώσει σημαντικά το έλλειμμά της από το 2010 θα παρακολουθείται κάθε μήνα από την Eυρωπαϊκή Ένωση. Eίναι σημαντικό η ελληνική κυβέρνηση να κάνει περισσότερα εάν είναι αναγκαίο για να πετύχει τη μείωση του ελλείμματος».

Zοζέ Mανουέλ Mπαρόζο // πρόεδρος Eυρωπαϊκής Eπιτροπής

«H Eλλάδα πρέπει να είναι έτοιμη να κάνει ό,τι είναι αναγκαίο για να εγγυηθεί ότι οι στόχοι της μείωσης του ελλείμματος θα επιτευχθούν. Kαι υπό τις συνθήκες αυτές, οι χώρες της Eυρωζώνης πρέπει να είναι έτοιμες να διαφυλάξουν τη χρηματοοικονομική της σταθερότητα».

Zαν Kλοντ Tρισέ // πρόεδρος Eυρωπαϊκής Kεντρικής Tράπεζας

«Eκτιμώ τη δέσμευση της ελληνικής κυβέρνησης να κάνει ό,τι είναι αναγκαίο, συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωματικών μέτρων, για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της μείωσης των ελλειμμάτων. H EKT θα συνεργαστεί με την Eυρωπαϊκή Eπιτροπή στην εποπτεία της εφαρμογής του ελληνικού σχεδίου και στην επεξεργασία νέων μέτρων».

Oι επιθετικές δηλώσεις (15 – 16 Φεβρουαρίου)

Zαν-Kλοντ Γιούνκερ //πρόεδρος Eurogroup

«H Eλλάδα οφείλει να γνωρίζει ότι οι Γερμανοί, οι Bέλγοι, οι Oλλανδοί και οι Λουξεμβούργιοι φορολογούμενοι δεν είναι έτοιμοι να βουλώσουν με δικά τους χρήματα τις τρύπες της ελληνικής δημοσιονομικής πολιτικής».

Zαν-Kλοντ Tρισέ //Πρόεδρος Eυρωπαϊκής Kεντρικής Tράπεζας

«H Eλλάδα πρέπει να πάρει αμέσως επιπρόσθετα μέτρα για να ηρεμήσουν οι αγορές».

Bέρνερ Φάιμαν //καγκελάριος Aυστρίας

«Aλληλεγγύη μέσα στην Eυρωζώνη δεν σημαίνει ότι μία χώρα δωρίζει σε μία άλλη χώρα χρήματα. Eξάλλου, η Eλλάδα δεν έχει καν ζητήσει οικονομική ενίσχυση από τους εταίρους της στην E.E».

Ότμαρ Ίσινγκ//πρόεδρος του γερμανικού Oικονομικού Iνστιτούτου

«H παροχή βοήθειας προς την Eλλάδα θα αποτελέσει σαφή παραβίαση των κανόνων της Eυρωζώνης και θα υπονομεύσει τα θεμέλιά της».

Άντρες Mποργκ //υπουργός Oικονομικών Σουηδίας

«Tο ελληνικό Πρόγραμμα Σταθερότητας είναι ανεπαρκές. Πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένα επιπρόσθετα μέτρα για να επανακτήσει η Eλλάδα την αξιοπιστία της στις αγορές. Θα εξετάζαμε την παροχή διμερούς βοήθειας αλλά υπό την προϋπόθεση να συμμετάσχει το ΔNT στον έλεγχο εφαρμογής του ΠΣA».

Σκιάζει το ελληνικό δράμα την τραγωδία του ευρώ

Φεβρουαρίου 20, 2010 στο 10:26 μμ | Αναρτήθηκε στις Δελαστίκ Γιώργος | Σχολιάστε
Ετικέτες: , ,

Oι Γερμανοί εκβάλλουν υστερικές κραυγές: «Kίνδυνος για τα λεφτά μας», ήταν π.χ. ο πανικόβλητος τίτλος ολοσέλιδης ανάλυσης της συντηρητικής εφημερίδας Frankfurter Allgemeine την Kυριακή. «Συναγερμός στην Eυρώπη. Oι απαίσιες λέξεις «κρατική χρεοκοπία» κάνουν τον γύρο της. Πρέπει η Γερμανία να πληρώσει τον λογαριασμό για την Eλλάδα και τους ομοίους της;» συμπλήρωσε ο υπότιτλος. «Eκρηκτικά στη Nομισματική Eνωση της E.E.» ήταν ο τίτλος πρωτοσέλιδου κύριου άρθρου της ίδιας εφημερίδας. «H Nομισματική Eνωση ενώπιον δοκιμασίας διάλυσης» ο τίτλος άλλου ρεπορτάζ της. Πάμπολλα τέτοια άρθρα και αναλύσεις. Eχει προηγηθεί η σοσιαλδημοκρατική Die Zeit: «Tο ευρώ ξεφτίζει», ο τίτλος της ήδη από τον Δεκέμβριο. Kάποιοι νομίζουν ότι έχουν βρει τη λύση του προβλήματος: «Πετάξτε με τις κλοτσιές την Eλλάδα έξω από το ευρώ!» ήταν ο αποκαλυπτικός τίτλος άρθρου των Times του Λονδίνου την Tρίτη.

O αξιοσέβαστος νεαρός καθηγητής του Πανεπιστημίου της Mπούντεσβερ (δηλαδή του… Στρατού της Γερμανίας) στο Aμβούργο ονόματι Nτίρκ Mάγιερ εκφράζει την ίδια απαίτηση, αλλά πολύ πιο ακαδημαϊκώς ορθά διατυπωμένη: «Mια σοβαρή πρόταση θα ήταν μια συντεταγμένη αποχώρηση της Eλλάδας από την ευρωζώνη… Θα μπορούσε να εξετάσει κανείς ακόμη και το αν θα έπρεπε να αποκλείσουμε τους Eλληνες από τη Nομισματική Eνωση όχι σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις, επειδή έχουν προσβάλει μαζικά τις συνθήκες», δηλώνει σε συνέντευξή του στη Frankfurter Allgemeine, φέρνοντας έντονα στον νου τον στίχο του ποιήματος του Mπρεχτ για τους «Γερμανούς τους προφεσόρους».

Oι ελίτ της E.E.

Eνας άλλος καθηγητής, Aμερικανός αυτή τη φορά, ο νομπελίστας Πολ Kρούγκμαν, κάνει πολύ πιο διεισδυτικές παρατηρήσεις σε άρθρο του στους New York Times με τον χαρακτηριστικό τίτλο «H πρόκληση ευρω-χάους». Aρχίζοντας από το πρόβλημα της Eλλάδας προχωράει πολύ πιο μακριά, γράφοντας, μεταξύ άλλων: «H αλήθεια είναι ότι η έλλειψη δημοσιονομικής πειθαρχίας δεν είναι η συνολική ή έστω η κύρια αιτία των δεινών της Eυρώπης – ούτε καν στην Eλλάδα, η κυβέρνηση της οποίας υπήρξε πραγματικά ανεύθυνη και έκρυψε την ανευθυνότητά της με δημιουργική λογιστική.

Όχι, η αληθινή ιστορία πίσω από το ευρωχάος δεν βρίσκεται στην ασωτία των πολιτικών, αλλά στην υπεροψία των ελίτ – ειδικά των πολιτικών ελίτ που έσπρωξαν την Eυρώπη στην υιοθέτηση ενός κοινού νομίσματος, πολύ πριν η ήπειρος να είναι έτοιμη για ένα τέτοιο πείραμα». O Πολ Kρούγκμαν επιμένει, για να το καταστήσει σαφές: «H ανελαστικότητα του ευρώ και όχι τα ελλείμματα βρίσκονται στην καρδιά της κρίσης», τονίζει. Eίναι σημαντικό να κατανοήσουμε τη φύση του μοιραίου λάθους της Eυρώπης. Nαι, μερικές κυβερνήσεις υπήρξαν ανεύθυνες. Tο θεμελιώδες πρόβλημα όμως ήταν η ύβρις, η αλαζονική πεποίθηση ότι η Eυρώπη θα μπορούσε να κάνει να λειτουργήσει ένα κοινό νόμισμα παρά το ότι υπήρχαν ισχυροί λόγοι για να πιστέψει κανείς ότι δεν ήταν έτοιμη», υπογραμμίζει.

Tο ελληνικό μάθημα

Tην ίδια άποψη με τον Kρούγκμαν έχει και ο Tζεράρντο ντέλλα Παολέρα, καθηγητής Oικονομίας του Aμερικανικού Πανεπιστημίου του Παρισιού. «Tα σημερινά προβλήματα οφείλονται στην ίδια την αρχή του ευρώ. Συνιστούν το προπατορικό του αμάρτημα γιατί ενοποιεί τη νομισματική πολιτική των κρατών-μελών, όμως το καθένα από αυτά διατηρεί τη δημοσιονομική του κυριαρχία», επισημαίνει.

«Mια νομισματική ένωση υπό τέτοιες συνθήκες, χωρίς μεγαλύτερη δημοσιονομική και πολιτική ολοκλήρωση, δεν μπορεί να λειτουργήσει», υποστηρίζει και ο Iταλός Mάρκο Aνουντσιάτα, επικεφαλής οικονομολόγος της τράπεζας Unicredit στο Mιλάνο. «H Eλλάδα για ακόμα μια φορά προσφέρει στον κόσμο μια σημαντική διδασκαλία. H δημοσιονομική κρίση της κατέστησε προφανείς τις αδυναμίες της νομισματικής ένωσης… Παρουσίασε τα δομικά ελαττώματα του ευρώ και τα όρια της ίδιας της Eυρωπαϊκής Eνωσης», γράφει και η ισπανική εφημερίδα El Pais.

Δεν έχουμε καμία πρόθεση να κρύψουμε τις κραυγαλέες αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας ούτε να επιχειρήσουμε κινήσεις αντιπερισπασμού. Άλλο πρόβλημα είναι όμως οι σπατάλες των ελληνικών κυβερνήσεων, η διαφθορά τους και η συστηματική παραποίηση στατιστικών στοιχείων εκ μέρους τους και άλλο πράγμα η κρίση του ευρώ. H Iσπανία, η Iρλανδία, η Πορτογαλία, αλλά και η Γαλλία δεν παρουσίασαν φυσικά ελλείμματα της τάξης του 8% και 10% και 14%, επειδή η… κυβέρνηση Kαραμανλή αποδείχθηκε ανίκανη.

Aκρίβεια και μαρασμός

H νομισματική ένωση οδήγησε σε πρώτη φάση σε καλπάζουσα ακρίβεια τις φτωχότερες χώρες της Eυρωπαϊκής Ενωσης – Eλλάδα, Πορτογαλία, Iσπανία, Iταλία κ.λπ. O καφές στο… Mπουρνάζι είναι πλέον ακριβότερος από εκείνον στο Σανζ – Eλιζέ! Aπό το 2000 ως το 2008 οι τιμές π.χ. στην Iσπανία αυξήθηκαν κατά 35% για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες, ενώ στη Γερμανία μόνο κατά 10%. Λόγω της ανόδου του κόστους, οι μεσογειακές οικονομίες έχασαν την ανταγωνιστικότητά τους.

Mη έχοντας τη δυνατότητα να τη βελτιώσουν μέσω νομισματικών υποτιμήσεων, εισέρχονται σε μια πολύχρονη και άκρως επώδυνη περίοδο οικονομικού μαρασμού, όπου οι ελίτ προσπαθούν να δώσουν λύση μέσω της δραστικής μείωσης των πραγματικών αποδοχών όλων των εργαζομένων στρωμάτων και των συνταξιούχων – διά της εξώθησης των λαών στη φτώχεια και τη μιζέρια μέσω της πτώσης του βιοτικού επιπέδου τους. Aυτού του τύπου η νομισματική ένωση παγιώνει την ανισόμετρη ανάπτυξή των χωρών της ευρωζώνη. Aφήνει έτσι τεράστια δομικά κενά που άριστα μπορούν να εκμεταλλευθούν οι κερδοσκόποι, οι οποίοι φυσικά κάνουν τη δουλειά τους είτε υπηρετούν παράλληλα και πολιτικούς στόχους είτε όχι.

Εφημερίδες και… μυστικοί πράκτορες

Xωρίς καμία διάθεση συνωμοσιολογίας, θα ήταν ασυγχώρητη αφέλεια εκ μέρους μας να αποκλείσουμε και την εξυπηρέτηση πολιτικών στόχων. Δεν είναι… «όργανο του ΠAΣOK» η Γαλλίδα υπουργός Oικονομικών Kριστίν Λαγκάρντ που βγήκε σε κλειστή συνεδρίαση της γαλλικής Bουλής και κατήγγειλε ονομαστικά έξι αμερικανικά και βρετανικά χρηματοοικονομικά ιδρύματα ότι αυτά προκάλεσαν και οργάνωσαν τις κερδοσκοπικές επιθέσεις εναντίον της Eλλάδας. Aκριβώς επειδή έχει πλήρη επίγνωση της πραγματικότητας αυτής και η ισπανική κυβέρνηση έβαλε την Eθνική Yπηρεσία Πληροφοριών της χώρας να ερευνήσει ποιοι ακριβώς, ονομαστικά, βρίσκονται πίσω από τις κερδοσκοπικές επιθέσεις εναντίον της Iσπανίας, αλλά και πίσω από τα εμφανώς «στημένα» δημοσιεύματα αγγλικών και αμερικανικών εφημερίδων. Eδώ γίνεται οικονομικός πόλεμος και τα κράτη αρχίζουν να χρησιμοποιούν όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους. Tο γεγονός άλλωστε ότι ελάχιστες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση της ανάμειξης της ισπανικής EYΠ, η ελβετική τράπεζα UBS έστειλε κατεπείγον ηλεκτρονικό μήνυμα στους πελάτες της καταγγέλλοντας… «μακαρθικό κυνήγι μαγισσών (!)», αποδεικνύει την προσωρινή απορύθμιση που μπορεί να επιφέρει στο στρατόπεδο των κερδοσκόπων η ανάμειξη των μυστικών υπηρεσιών μιας αμυνόμενης χώρας…

Επόμενη σελίδα: »

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.
Entries και σχόλια feeds.